Διαβάζοντας την είδηση πως η Legendary Entertainment πήρε τα δικαιώματα του επικού μυθιστορήματος του Frank Herbert “Dune” με όραμα ένα μεγαλεπήβολο τηλεοπτικό αλλά και κινηματογραφικό project, μας έλουσε κρύος ιδρώτας. Ενώ οι δηλώσεις* του σκηνοθέτη Denis Villeneuve – ο οποίος ετοιμάζεται μέσα στο 2017 να μας παρουσιάσει το Blade Runner 2049 – πως ονειρευόταν εδώ και χρόνια να να μεταφέρει το Dune στην μεγάλη οθόνη, έριξαν κι άλλο λάδι στη φημολογία που αιωρείται.Ποιό είναι όμως το πρόβλημα με το όλο concept; Μα φυσικά η κατάρα που τριγυρίζει το Dune, μιας και δεν είναι η πρώτη προσπάθεια (αποτυχημένης) κινηματογραφικής απεικόνισης του.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.
Το μακρινό 1965 ο Frank Herbert εκδίδει το Dune το πιο πολυ-αγορασμένο βιβλίο επιστημονικής φαντασίας και κάπου εκεί αλλάζουν όλα.
Λίγα χρόνια αργότερα ένας εκκεντρικός και πολυπράγμον Χιλιανός θα εξασφαλίσει τα δικαιώματα του βιβλίου για την κινηματογραφική μεταφορά του, με σκοπό να παραδώσει στον κόσμο το magnum opus του. Στο βιογραφικό του ο Αlejandro Jodorowsky δηλώνει εκτός από σεναριογράφος της 9ης τέχνης, συγγραφέας, μίμος, σκηνοθέτης, ηθοποιός, παραγωγός, συνθέτης, ακόμη ειδήμων των θρησκευτικών επιστημών (οτι κι αν σημαίνει αυτό), μάντης και ψυχοθεραπευτής (!).
Κινηματογραφικά ακροβατεί ανάμεσα σε ένα θρησκευτικό ιδεαλισμό και σε ένα ριζοσπαστικό σουρεαλισμό, κάτι που δεν φάνηκε να περνάει απαρατήρητο ούτε από τον J. Lennon, ο οποίος αφού πρώτα ξετρελάθηκε με το El Topo (1970), έπεισε τον τότε manager των Beatles, Allen Klein, να χρηματοδοτήσει την επόμενη ταινία του Jodorowsky, το Holy Mountain (1973).
Το 74’ ο Michael Seydoux τηλεφωνεί στο Jodorowsky ενθουσιασμένος δηλώνοντας πως “Το Holy Mountain ήταν μια επιτυχία, θέλω να φτιάξεις κι άλλη ταινία για μένα! ” Και κάπως έτσι του σκάει η ιδέα να φτιάξει μια ταινία που θα προσέφερε στον θεατή όλες τις παραισθήσεις του LSD, χωρίς αυτός να χρειαστεί να το πάρει. Για να πετύχει αυτό το μεγαλόπνοο σχέδιο ο Jodorowsky βγήκε στη γύρα με σκοπό να μαζέψει μια χούφτα απο spiritual warriors με σκοπό να δουλέψουν για την ταινία του, όπως δηλώνει χαρακτηριστικά στο ντοκιμαντέρ που έφτιαξε γι αυτόν ο Frank Pavich.
Πρώτος-πρώτος στη θέση του στρατηγού τοποθετήθηκε ο Jean G. Giroud – κατα κόσμον Moebius – o οποίος έγραψε και σχεδίασε το σενάριο δημιουργώντας πάνω από 3000 σχέδια χαρακτήρων, τοπίων και storybοard. Για το soundtrack της ταινίας συμφώνησαν οι Pink Floyd οι οποίοι μόλις είχαν κυκλοφορήσει το Dark side of the moon, άλμπουμ που είχε γοητεύσει τον Χιλιανό σκηνοθέτη, ενώ ο Chris Foss άνθρωπος που είχε φιλοτεχνήσει διάφορα εξώφυλλα sci-fi, βιβλίων – με πιο γνωστά εκείνα του Ασίμωφ- θα σχεδίαζε τα διαστημόπλοια, τέλος τα σκηνικά και τα παλάτια των κακών της ταινίας θα σχεδίαζε ο H.G.Giger πασίγνωστος πλέον για το ερεβώδες και εφιαλτικό ύφος του.
Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους θα μοιράζονταν οι λεγεωνάριοι Mick Jagger, Orson Welles και ο δωδεκάχρονος γιος του Jodorowsky, ο οποίος είχε ήδη ξεκινήσει εξοντωτική προπόνηση στις πολεμικές τέχνες για για τις απαιτήσεις της ταινίας. Τέλος για το ρόλο του αυτοκράτορα προοριζόταν ο εκκεντρικός ζωγράφος S.Dali, ιδέα που κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν. Η συνάντηση έγινε τυχαία σε ένα ξενοδοχείο της Νεας Υορκης, όπου ο Jodorowsky μόλις τον είδε έγραψε πάνω σε ένα φύλλο ταρό “Θέλω να γυρίσουμε μια ταινία μαζί” και του το άφησε στην ρεσεψιόν. O Dali θα δεχόταν υπό ένα μονάχα όρο, αν γινόταν ο πιο ακριβοπληρωμένος ηθοποιός στο Χόλιγουντ, με αμοιβή που έφτανε τα 100.000$ την ώρα (!)
Ο Jodorowsky αφού ξέσπασε σε γέλια δέχθηκε αμέσως , μιας και ο σεναριακός χρόνος του ως emperor, δεν θα ξεπερνούσε τα πέντε λεπτά.
Ενώ το πάζλ με τους μαχητές είχε ολοκληρωθεί και η ομάδα δούλευε με εξοντωτικούς ρυθμούς πάνω στο σενάριο… ήρθε η απογοήτευση. Το Χόλιγουντ αρνήθηκε να χρηματοδοτήσει ένα project, όπου το λεύκωμα με τα σκίτσα-σενάριο ήταν σε μέγεθος τηλεφωνικού καταλόγου, ενώ η διάρκεια της ταινίας υπολογιζόταν πως θα άγγιζε τις 14 ώρες! Ο Jodorowsky αρνείται να κόψει έστω και μια σκηνή, μιας και η μεγαλόπνοη ιδέα του δεν χωρoύσε στο στενό Χολιγουντιανό κορσέ των 2 ωρών. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό…η ταινία απορρίπτεται και οι παραγωγοί μένουν με το παγωτό στο χέρι. Ένα παγωτό φτιαγμένο από τις πιο τρελές “αγελάδες” εκείνης της εποχής.
Τι κάνει όμως το Dune του Jodorowsky τόσο ξεχωριστό;
Βλέποντας κανείς το ντοκιμαντέρ μπορεί να αφουγκραστεί την αγάπη και το όραμα που είχαν εκείνη την εποχή κάποιοι άνθρωποι. Το εγχείρημα του Jodorowsky και του Μοebius δεν ήταν απλά μια έκρηξη μεγαλομανίας δυο πρωτοπόρων καλλιτεχνών, αλλά μια ουτοπική ιδέα, ένας σπόρος φυτεμένος στο υποσυνείδητο κάθε ονειροπόλου της εποχής επηρεασμένου από το flower power, οποίος στη συνέχεια μπολιάστηκε με το αντιπολεμικό κίνημα των 70s και άλλαξε για πάντα την ποπ κουλτούρα όπως την γνωρίζουμε σήμερα. Μέσα απο την ταινία ο R.Scott γνώρισε τον Giger, ντουέτο που δημιούργησε χρόνια αργότερα τον κόσμο του Alien, ο Luc Besson θα γυρίσει το 5th Element το 97’ πατώντας πάνω στο κόσμο του Dune, ενώ o G.Lucas θα αντιγράψει τις μάχες από τα σκίτσα του Moebius και θα τις χρησιμοποιήσει στο δικό του παραμύθι, το Star Wars.
Κανείς δεν θα ήθελε να βρισκόταν δίπλα στο Jodorowsky όταν το 1984 άκουσε πως ο David Lynch απέρριπτε πρόταση σκηνοθεσίας του Return of the Jedi με σκοπό να γυρίσει το δικό του Dune. Η ταινία που βγείκε στις αίθουσες ήταν μια αποτυχία, κάτι που τον χαροποίησε ιδιαίτερα. Ο ίδιος δεν το βάζει κάτω, μαζεύει τα κομμάτια του και το θεότρελο μυαλό του που όλο τρέχει σε πολύχρωμα λιβάδια, δίνει στο Moebius χαρτί και μολύβι και πιάνουν και πάλι δουλειά.Οι δυό τους τα επόμενα χρόνια θα παρουσιάσουν στον κόσμο δύο από τα ομορφότερα κόμιξ επιστημονικής φαντασίας που γράφτηκαν ποτέ, το Incal και το Έπος των Μεταβαρώνων.
Ορμώμενοι από τα παραπάνω και αν σκεφτούμε τώρα λίγο την σεναριακή ξηρασία που επικρατεί στο Χόλιγουντ τα τελευταία χρόνια, το οποίο ρίχνει μονίμως κεφάλαια σε ανούσια block buster, αδιάφορα spin off και γραμμένα στο πόδι remake παλιότερων επιτυχιών, καταλαβαίνει κανείς γιατί έχουμε τις ενστάσεις μας πάνω σε αυτό το εγχείρημα…
