Μπορεί να θεραπευθεί ο Joker; Διάφοροι έχουν επιχειρήσει να τον «γιατρέψουν» στο παρελθόν, με πιο διάσημη περίπτωση εκείνη της Harley Quinn -μία απόπειρα με καταστροφικές συνέπειες. Αλλά και στο εξαιρετικό White Knight του Sean Murphy, παρόλο που ο Joker εμφανιζόταν ως θεραπευμένος, τα πράγματα ήταν τελικά πολύ πιο περίπλοκα. Επομένως, το ερώτημα που έθεσαν οι Jeff Lemire και Andrea Sorrentino στο «Joker: Killer Smile» (ή «Joker: Φονικό Χαμόγελο» όπως κυκλοφορεί στην ελληνική μετάφραση απ’ τις εκδόσεις Anubis) δεν είναι καινούριο. Όμως, η εκδοχή του δημιουργικού δίδυμου του Gideon Falls (και όχι μόνο) δεν ακολουθεί πεπατημένες διαδρομές.
Με το σκοτεινό χαρακτήρα των ιστοριών τους και την ικανότητά τους να αποτυπώνουν με ρεαλισμό την ψυχολογία των χαρακτήρων τους, οι Lemire – Sorrentino προσέφεραν μία απ’ τις πιο εντυπωσιακές κυκλοφορίες του imprint DC Black Label και μία απ’ τις κορυφαίες ιστορίες με πρωταγωνιστή τον Joker των τελευταίων χρόνων -αν όχι δεκαετιών.
Η πλοκή
Ο Δρ. Μπεν Άρνελ γνωρίζει βέβαια για τις προηγούμενες απόπειρες θεραπείας του Joker και ποια ήταν τα αποτελέσματά τους. Όμως θεωρεί ότι ο ίδιος είναι διαφορετικός κι ότι σε σύντομο χρονικό διάστημα θα καταφέρει να βρει την πηγή της ψυχασθένειας του ασθενή του και να την θεραπεύσει. Το μόνο που ζητάει από την προϊστάμενη του στο Arkham Asylum είναι να παραταθεί ο χρόνος που του έχει δοθεί, έτσι ώστε να επιτύχει τον σκοπό του. Η άρνησή της σε συνδυασμό με τις ψυχοφθόρες συναντήσεις του -έστω και πίσω από ένα τζάμι- με τον Joker, του δημιουργεί έντονη ψυχολογική πίεση, την οποία μεταφέρει πλέον και στην προσωπική του ζωή τα βράδια που επιστρέφει στην οικογένειά του. Ο Joker παίζει με το μυαλό του· και σύντομα θα αρχίσει να χάνει τον έλεγχο, με αποτέλεσμα να καταστούν δυσδιάκριτα τα όρια μεταξύ της πραγματικότητας και της παράνοιας.
Mind games με τον Joker
Η ιδέα των Lemire – Sorrentino είναι ότι ο Joker δεν χρειάζεται κανένα άλλο όπλο για να βλάψει τα θύματά του πέρα από το μυαλό του. Το ότι δεν κρατάει στο χέρι του ένα πιστόλι ή ότι δεν σημαδεύει τα χείλη του θύματός του με ένα μαχαίρι, σε καμία δε περίπτωση δεν σημαίνει ότι θα είναι λιγότερο σαδιστής απέναντί του. Δεν μπορεί κανείς να βγει αλώβητος από μία επαφή με τον Joker, ούτε καν ο ίδιος ο Batman. Σε αυτό ήθελαν να εστιάσουν οι δημιουργοί, εστιάζοντας στις σκηνές διαλόγου μεταξύ Joker και Άρνελ, που η ένταση υποβόσκει σε κάθε λέξη. Με τα λόγια του Sorrentino, 1 ακολουθεί απόσπασμα από συνέντευξη των δημιουργών στο DC Nation ήθελαν να αφηγηθούν την ιστορία εκείνου του «ψυχοπαθή που μπορεί να σε τρομοκρατήσει ακόμη κι όταν είναι δεμένος με χειροπέδες σε μία καρέκλα, πίσω από ένα τζάμι» γιατί μπορεί «να εισχωρήσει στο μυαλό σου αποκλειστικά με τα λόγια του». Μάλιστα, όπως σημειώνει ο ίδιος, η ιστορία ακολουθεί μια κλιμάκωση, λειτουργεί ως ένα «κρεσέντο»· ξεκινάει ήρεμα, όμως σταδιακά χάνεται ο έλεγχος και η παράνοια κυριαρχεί, κατάσταση που «αντανακλάται και στον αφηγηματικό ρυθμό, αλλά και στον σχεδιασμό των σελίδων».
Ένα Batman spin-off
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της ιστορίας είναι ότι σε αυτή δεν εμπλέκεται καθόλου ο Batman, ο οποίος δεν εμφανίζεται παρά μόνο σε μερικά καρέ των τριών τευχών της κεντρικής σειράς. Αντιθέτως, οι δημιουργοί του αφιέρωσαν έναν spin-off τίτλο με τίτλο «Batman: Ο Φονιάς του Χαμόγελου», ο οποίος κυκλοφόρησε αφότου ολοκληρώθηκε η κυκλοφορία των τευχών του «Joker: Killer Smile», όμως συμπεριλαμβάνεται στην ελληνική έκδοση του τίτλου παίρνοντας τον ρόλο ενός τέταρτου κεφαλαίου της ιστορίας των Lemire – Sorrentino. Πρόκειται για μία ημι-αυτόνομη ιστορία που διηγείται με εναλλακτικό τρόπο την κλασσική ιστορία της οικογένειας Wayne, η οποία προβοκάρει έντονα θεμελιακά στοιχεία του ήρωα με τον πειραματισμό της.
Το σχέδιο του Sorrentino
Όσον αφορά το σχέδιο του Andrea Sorrentino, αυτό δεν μπορεί να σχολιαστεί από την συνολική αφηγηματική τεχνική του κόμικ, καθώς αποτελεί οργανικό κομμάτι της. Ο Sorrentino δεν εκτελεί απλώς, αλλά συνδημιουργεί την ιστορία μαζί με τον Lemire. Το format του DC Black Label προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία στους δημιουργούς και ως προς την έκταση των τευχών, δίνει τον απαραίτητο χώρο στον Sorrentino να αναπτύξει τις διαφορετικές σχεδιαστικές τεχνικές του, χτίζοντας μεθοδικά μία ατμόσφαιρα ψυχολογικού θρίλερ. Έτσι, με την αφηγηματική τεχνική της κλιμάκωσης, από τις γήινες σκηνές των συνεδριών στο Arkham Asylum χτίζεται το έδαφος για να ξετυλιχτούν οι εφιαλτικοί συλλογισμοί του δρ. Άρνελ, προκειμένου να αποδοθεί η μετάβασή του απ’ τη λογική στην παράνοια. Η εναλλαγή των σχεδιαστικών στυλ με τόσο ατμοσφαιρικό τρόπο, δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς τα χρώματα της Jordie Bellaire, η οποία εναλλάσσει μαεστρικά -ιδίως- το μωβ, το πράσινο και το κόκκινο χρώμα προκειμένου να συνενώσει τους διαφορετικούς κόσμους που αναπτύσσονται στις σελίδες του κόμικ.
Από το «Killing Joke»... στο «Killer Smiler»
Όταν ρωτήθηκε ο Lemire 2 στην ίδια συνέντευξη στο DC Nation ποιες ήταν οι επιρροές του για το «Joker: Killer Smile» αποδείχθηκε ότι αυτές ήταν αρκετά old school· το «Killing Joke» του Moore (προφανώς), ο «Joker» των Azzarello – Bermejo, αλλά και το run των Steve Englehart και Marshall Rogers στο Detective Comics των ‘70s. Ουσιαστικά, με αυτές τις αναφορές του, ήθελε προφανώς να δηλώσει ότι ο δικός του Joker φέρει ολόκληρη την κληρονομιά του χαρακτήρα, χωρίς να υπονοεί ότι αποτελεί την συνέχεια κάποιας συγκεκριμένης εποχής. Εικονογραφώντας τον δικό τους Joker εξόχως ανθρώπινο και ρεαλιστικό στο κελί του στο Arkham, πετυχαίνουν να παρουσιάσουν μία ξεχωριστή εικόνα του χαρακτήρα, ο οποίος, όμως, μονάχα με τα λόγια του και τις εκφράσεις του διατηρεί την κληρονομιά του Clown Prince, του σημαντικότερου comic villain όλων των εποχών.
