Έχουμε αναφερθεί και στο παρελθόν στις ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες αυτοεκδόσεις του Νίκου Τραγγανίδα. Ωστόσο, η περίπτωση της Καθόδου, του νέου του πονήματος, αξίζει σίγουρα μια ιδιαίτερη μνεία.
Ο Τραγγανίδας γράφει, σχεδιάζει και ουσιαστικά σκηνοθετεί έναν βαθιά προσωπικό τίτλο, ο οποίος εκμεταλλεύεται όλες τις αρετές και τις δυναμικές της 9ης Τέχνης, για να μας παραδώσει μια εξαιρετικά δομημένη και υπαρξιακά τρομακτική προσωπική, αλλά όχι ατομική εμπειρία, καθώς το θέμα του αγγίζει κάθε σύγχρονο άνθρωπο και ας έχουμε εξαναγκαστεί να περνάμε τους συλλογικούς μας πόνους και αγωνίες ξεχωριστά και αποκομμένοι ο ένας από την άλλη.
Σε έναν κατεστραμμένο κόσμο, που αποτελείται κυρίως από ερειπωμένα δωμάτια, μια γυναίκα χωρίς μνήμες, παρελθόν, μέλλον, αλλά, το κυριότερο, και χωρίς πρόσωπο, αναζητά την αντανάκλασή της. Αναζητά μια ελπίδα να δομήσει μια εαυτή σε έναν κόσμο που στερείται ταυτότητας και κυριαρχεί η μονοτυπία της καταστροφής. Επειδή το έξω έχει καταστραφεί οριστικά, μόνη της ελπίδα είναι το μέσα, η Κάθοδος σε έναν άγνωστο εσωτερικό κόσμο, κυριολεκτικά αλλά και μεταφορικά.
Ο Τραγγανίδας περιγράφει το ταξίδι της με έναν αφαιρετικό αλλά και ταυτόχρονα απτικό τρόπο. Καλώντας μας πολλές φορές να μιμηθούμε την κίνηση της σπειροειδούς σκάλας που την κατεβάζει στον πυρήνα της αλήθειας (ή, πιο σωστά, στην αναζήτησή της, αφού η αλήθεια δεν είναι κάτι απτό), γυρνάμε τις 100 (!) σελίδες της αυτοέκδοσης, στριφογυρίζουμε ολόκληρο τον σκληρόδετο τόμο και καταλήγουμε και εμείς σε περισσότερες ερωτήσεις από ότι απαντήσεις.
Η Κάθοδος δεν είναι καθαρόαιμο horror έργο, αν και έχει πολλά τέτοια χαρακτηριστικά, όπως επίσης και στοιχεία από την επιστημονική φαντασία και ειδικά το post-apocalyptic υποείδος της. Ο δημιουργός χρησιμοποιεί χαρακτηριστικά από πολλές συνθήκες και προσλαμβάνουσες για να τονίσει τη βασική του θεματική, η οποία είναι ο υπαρξιακός τρόμος, η αλλοτρίωση του ατόμου μέσα σε περιβάλλον καταστροφής, παρούσας αλλά και μελλοντικής. Είναι η αποσύνδεση του ατόμου από τα πάντα, από τη φύση, τους υπόλοιπους ανθρώπους, ακόμα και από την ίδια την εικόνα του, καθώς όλα πλέον έχουν αναχθεί σε εμπορεύματα και άρα, αναλώσιμα. Η ανώνυμη πρωταγωνίστρια του κόμικ δεν μπορεί καν να εγγυηθεί ότι είναι η ίδια άνθρωπος και, μέχρι το τέλος, πολλοί αναγνώστες μπορούν να αναρωτηθούν το ίδιο. Πού ξεκινούμε εμείς και που ο Καταναλωτής, το γρανάζι της Μηχανής. Όπως κάθε σημαντικό έργο επιστημονικής φαντασίας, η Κάθοδος μιλά για το Τώρα, αν και πλέον τα πιο σκοτεινά σενάρια επιστημονικής φαντασίας μοιάζουν να ωχριούν μπροστά σε αυτή τη βαρετή Αποκάλυψη της ρουτίνας και του βολέματος που ζούμε. Απέναντι σε αυτά τα δεδομένα, ο Τραγγανίδας δείχνει πώς η απομόνωση και ο ατομικός δρόμος το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να φέρουν πιο γρήγορα και πιο αποτελεσματικά το Τέλος.
Ταυτόχρονα, η επιλογή στον πρωταγωνιστικό ρόλο μιας γυναίκας είναι αρκετά ενδιαφέρουσα. Το άτομο αυτό έχει αφενός απεκδυθεί τους έμφυλους ρόλους, αφού δεν υπάρχει κοινωνία. Αφετέρου όμως προβάλει από μεριάς του δημιουργού μια ευαλωτότητα αλλά και ταυτόχρονα μια δύναμη που προέρχεται ακριβώς από αυτό το στοιχείο.
Σχετικά με το σχέδιο, η Κάθοδος είναι συνολικά ένα αφαιρετικό έργο. Η αφήγηση γίνεται και μέσω των σκέψεων της πρωταγωνίστριας αλλά και χρησιμοποιώντας σε ένα μεγάλο μέρος οπτική αφήγηση μέσω του σχεδίου. Έτσι αποφεύγεται ένας ακατάληπτος μονόλογος ενώ και ο αναγνώστης νιώθει ότι κατεβαίνει μαζί σε ένα συλλογικό ασυνείδητο, μια εντύπωση που εντείνεται και λόγω της συσχέτισης με τη σκέψη και λόγω του περιβάλλοντος. Ο Τραγγανίδας παίζει με την ίδια την κίνηση και το ρυθμό της φυσικής κατάβασης και αλλάζει έντεχνα το μέτρο και το ρυθμό της σχεδίασης. Βασικά του εργαλεία σε αυτό είναι η σκίαση, που δίνει βάθος, χαρακτήρας αλλά και μια διαρκή αινιγματικότητα στον περιβάλλον, αλλά και την ένταση του σχεδίου, που άλλοτε είναι απαλό, σχεδόν παιδικό και αναβλύζει από μια θέληση και άλλοτε βαρύ, ανά στιγμές γοτθικό και άλλες βιομηχανικό μπρουταλιστικό, όπου το απαιτεί το σενάριο και η διαδρομή. Ολόκληρες σελίδες αποτελούνται από ένα και μόνο καρέ που μπορεί να τονίζει μια σκέψη, μια αγωνία ή και τον διαρκή φόβο τόσο της άγνοιας, όσο και της γνώσης.
Γενικότερα, η Κάθοδος αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και σίγουρα πιο προσεγμένες αυτοεκδόσεις που έχουμε δει. Εάν υπάρχει ακόμα, κάπου εκεί έξω, κάποια υποτίμηση των αυτοεκδόσεων, ένα τέτοιο έργο θα ήταν αρκετό για να την εξαφανίσει…
