Πόσες και πόσες φορές έχει ακουστεί στην Ελλάδα η φράση «τα καλύτερα μυαλά μας φεύγουν έξω». Είναι αναρίθμητες οι περιπτώσεις νέων που έλαβαν τη γνώση στα ελληνικά πανεπιστήμια και οι εσωτερικές συνθήκες του κράτους, τους ανάγκασαν να αφήσουν το σπίτι τους και να ξενιτευτούν προς εύρεση μιας καλύτερης ζωής. Το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί ελληνική πρωτοτυπία αλλά συναντάται και σε πολλές άλλες χώρες. Ειδικότερα τις τελευταίες δεκαετίες με την οικονομική κρίση που πέρασε (;) και περνάει ο ευρωπαϊκός Νότος, το παραπάνω είναι συχνό φαινόμενο και στις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες όπως και στις λεγόμενες PIGS (Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία).
Όλα τα παραπάνω ενέπνευσαν τον Αλμπέρτο Προυνέτι (1973) για το βιβλίο του 108 Μέτρα – The New Working Class Hero το οποίο κυκλοφόρησε στη δύση του 2020 από τις εκδόσεις Απρόβλεπτες, σε μετάφραση του Βαγγέλη Ζήκου. Ο Προυνέτι γεννήθηκε στο Πιομπίνο, κομμάτι της επαρχίας του Λιβόρνο στην Τοσκάνη της Ιταλίας, μια περιοχή με έντονη παρουσία της εργατικής τάξης. Η πλειοψηφία των κατοίκων της μικρής αυτής πόλης ζούσε από το εργοστάσιο που βρισκόταν εκεί και έφτιαχνε σιδηροδρομικές ράγες. Έχοντας μεγαλώσει σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο Προυνέτι έχει ασχοληθεί πολύ με την εργατική τάξη στο σύνολό της στο συγγραφικό του έργο. Είναι υπεύθυνος για τη σειρά Working Class των εκδόσεων Alegre, η οποία δίνει τη δυνατότητα να δημοσιευτούν αφηγήσεις και βιώματα των εργαζομένων των χαμηλών τάξεων.
Το βιβλιο 108 Μέτρα είναι το δεύτερο βιβλίο της working class τριλογίας του Προυνέτι και αφορά τη ζωή του νεαρού Αλμπέρτο ο οποίος αφήνει το Πιομπίνο με προορισμό την γηραιά Αλβιόνα, έχοντας την ελπίδα μιας καλύτερης ζωής. Ο Αλμπέρτο γιος ενός περήφανου εργάτη του εργοστασίου της περιοχής, θα μεγαλώσει με τα ιδανικά και την ηθική της εργατικής τάξης. Τον ίδιο όμως θα τον τραβήξει το πνεύμα και από μικρός θα θελήσει να σπουδάσει. Όταν πλέον ολοκληρώνει τις σπουδές του αποφασίζει να φύγει στην Αγγλία ώστε να αναζητήσει μια καλύτερη ζωή, έχοντας στη βαλίτσα του την ευχή και κατάρα του πατέρα του για την εργατική ηθική και τους εργατικούς κανόνες που «είναι ίδιοι σε όλον τον κόσμο».
Οπλισμένος με working class περηφάνια, θα βρεθεί στην χώρα των βασιλιάδων, της σιδηράς κυρίας Μάργκαρετ Θάτσερ και των λόρδων. Εκεί θα συναντήσει από την αρχή, την αδιαφορία και τον ρατσισμό προς κάθε τι μη-βρετανικό. Περνώντας από πολλές δουλειές που κανείς δε θα δεχόταν να κάνει, ο Αλμπέρτο θα συναναστραφεί με πολύ κόσμο με τον οποίο φαινομενικά είναι όλοι διαφορετικοί αλλά τους δένει η κοινή τους ταξική προέλευση. Αυτός ο παρακμιακός συρφετός είναι που θα τον φέρει κοντά στην αλληλεγγύη και την ανθρωπιά, το μίσος και την ειρωνεία για τα αφεντικά και τις συνεχείς αυθαιρεσίες τους.
Ο Αλμπέρτο Προυνέτι δένει αριστοτεχνικά το βρετανικό και το ιταλικό χιούμορ με τις σκληρές καταστάσεις με τις οποίες βρίσκονται αντιμέτωποι οι εργάτες. Μέσα από το κείμενό του θίγονται ζητήματα που πολλές φορές χρίζουν μεγάλης ανάλυσης, όπως ο νεοφιλελευθερισμός, η ανεργία, η εργασιακή ανασφάλεια και οι άθλιες συνθήκες εργασίας. Παρόλ’ αυτά το βιβλίο αυτό, κάθε άλλο παρά μαύρο είναι. Ο συγγραφέας έχει καταφέρει να αντιμετωπίζει τα πάντα με χιούμορ και ειρωνεία δείχνοντας ότι με τους κατάλληλους ανθρώπους δίπλα του και την αλληλεγγύη μεταξύ αυτών, μπορεί να σταθεί υπερήφανος στα πόδια του.
Ειδική μνεία πρέπει να γίνει και για ένα φάντασμα που πλανάται πάνω από την ιστορία του βιβλίου. Το φάντασμα της στρογγυλής θεάς. Ο Προυνέτι ως γνήσιο τέκνο της εργατικής τάξης, και ως συγγραφέας ενός working class βιβλίου που διαδραματίζεται στην Αγγλία, δε θα μπορούσε να παραλείψει τις αναφορές στον βασιλιά των σπορ. Το ποδόσφαιρο ανέκαθεν αποτελούσε πολύ σημαντικό ζήτημα για την εργατική τάξη κάθε χώρας και ιδιαιτέρως της Αγγλίας. Ο συγγραφέας έχει μια βιωματική γνώση για το άθλημα, από τα λασπωμένα γήπεδα της Ιταλίας και είναι συχνές οι αναφορές του στην ηθική που απέκτησε από αυτά. Συνεχώς οι χαρακτήρες του βιβλίου αναφέρονται στην εμπορευματοποίηση του ποδοσφαίρου και την απομάκρυνση των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων από τα γήπεδα με τις αυξήσεις των εισιτηρίων που οδηγούν σε ένα θέαμα για τους λίγους έχοντες, οδηγώντας το λαοφιλέστερο σπορ μακριά από την διαχρονική του βάση. Ακόμα και ο τίτλος του βιβλίου εμμέσως σχετίζεται με το ποδόσφαιρο. 108 μέτρα είναι το μήκος των σιδηροδρομικών ραγών που έφτιαχναν στο εργοστάσιο του Πιομπίνο, και που, όπως δήλωναν όλο περηφάνια οι εργάτες, «είναι μεγαλύτερο κατά τρία μέτρα από το μήκος του Ολντ Τράφορντ».
Άδικο θα είναι να μην γίνει αναφορά και στο εξαιρετικό εξώφυλλο δια χειρός Paper Goblin, αλλά και στην πολύ καλή μετάφραση από τον Βαγγέλη Ζήκο που με τις σημειώσεις του στο τέλος του βιβλίου βάζει τον αναγνώστη 100% μέσα στο κλίμα του βιβλίου.
Εν κατακλείδι, με το βιβλίο του 108 μέτρα ο Αλμπέρτο Προυνέτι καταφέρνει να δημιουργήσει ένα εξαιρετικό brain drain έργο για την εργατική τάξη, που μέσα από την τρυφερότητα που το διακατέχει όσον αφορά τις σχέσεις των εργατών, γίνεται βαθιά και υπογείως στοχαστικό, σχολιάζοντας εκ των έσω την εργατική τάξη και ταυτόχρονα κραυγάζει εναντίον του σκληρού καπιταλισμού, του νεοφιλελευθερισμού και του ταξικού και φυλετικού ρατσισμού. Ένα must read βιβλίο για όσους είναι κομμάτι ή ενδιαφέρονται για την working class.
