Το Σφαγείο Ψυχών του Stuart Macbride κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα και είναι πραγματικά ό,τι πιο ενδιαφέρον και αποκαλυπτικό διάβασα το φετινό φθινόπωρο! Πρόκειται για το τέταρτο βιβλίο του συγγραφέα, με πρωταγωνιστή τον επιθεωρητή Λόγκαν ΜακΡέι, αρχιφύλακα της Γρανιτένιας Πόλης, η οποία κλονίζεται μετά την αποκάλυψη ενός κοντέινερ γεμάτου με ανθρώπινο κρέας, που προμηθεύει με αυτό τα κρεοπωλεία της. Η αποκάλυψη αυτή, σε συνδυασμό με την αποφυλάκιση του Γουάιζμαν, ενός παρανοϊκού δολοφόνου, ανασύρει από τη μνήμη της ήσυχης πόλης την υπόθεση του “Σαρκοβόρου”, του serial killer, που είκοσι χρόνια πριν σφάγιασε ανθρώπους σε ολόκληρη την Βρετανία, μετατρέποντάς τους σε μερίδες έτοιμες για μαγείρεμα!
Το κύριο συστατικό της επιτυχίας του βιβλίου του Macbride έγκειται στο γεγονός ότι αυτός επιλέγει να “παίξει” με ένα πανανθρώπινο ταμπού, αυτό της ανθρωποφαγίας. Καταφέρνει να το κάνει, μάλιστα, με ιδιαίτερα πετυχημένο τρόπο, γεμάτο gore περιγραφές και τη δημιουργία γκροτέσκων εικόνων, χωρίς να λυπηθεί τον αναγνώστη, αναμιγνύοντας τες μάλιστα με μεγάλες δόσεις μαύρου χιούμορ, καυστικότητας, σαδιστικών μεθόδων και τα αδιευκρίνιστα κίνητρα ενός slasher serial killer, που μετατρέπει μια ολόκληρη πόλη σε κανίβαλους!
Επιπλέον, ο Macbride δεν ξεχνά να συνδυάσει το σοκ και τον αποτροπιασμό με τη συμβολική σημασία μιας τέτοιας πράξης, παρούσας και δεδομένης σε ολόκληρο τον ανθρώπινο πολιτισμό από τις δειλές πρωταρχές του μέχρι και πολύ πρόσφατα σε απομακρυσμένα σημεία του πλανήτη μας, ενώ κανένας δεν εγγυάται ότι ο κανιβαλισμός σήμερα έχει εκλείψει. Μια σύντομη περιήγηση, άλλωστε, στα σκοτεινά σημεία του διαδικτύου αρκεί, ώστε μια τέτοια βεβαιότητα να αποκρουστεί.
Πράγματι, οι λόγοι που οι άνθρωποι προέβαιναν σε αυτή την τερατώδη πράξη ήταν ποικίλοι ανά τους αιώνες και τους πολιτισμούς, με άλλους να καταναλώνουν κομμάτια από τα σώματα των εχθρών τους ως μέσο απορρόφησης της ζωτικότητας ή άλλων ιδιοτήτων τους, άλλους προκειμένου να προκαλέσουν τον τρόμο και τον σεβασμό στους αντιπάλους τους και να μειώσουν εν τέλει τις δυνάμεις τους σε πραγματικό και συμβολικό επίπεδο ή για εκδίκηση, ενώ δεν ήταν λίγοι οι πολιτισμοί εκείνοι που ασκούσαν κανιβαλιστικές πρακτικές ως μέρος τελετουργικής θρησκευτικής θυσίας, ακόμα και σαν ένδειξη σεβασμού! Επιπλέον, ο σεξουαλικός κανιβαλισμός είναι μία ακόμα σκοτεινή πτυχή της ανθρώπινης εκδήλωσης, καθοδηγούμενο από το κίνητρο της δύναμης, ως μια έσχατη πράξη κυριαρχίας ή υποταγής. Κατ’ αυτόν λοιπόν τον σημαινόμενο τρόπο αντιμετωπίζει το φαινόμενο και ο Macbride, δίνοντας στις πράξεις του δολοφόνου του κοινωνική σημασία.
Συγκεκριμένα, αυτό που καταφέρνει να κάνει ο εν λόγω σκωτσέζικης καταγωγής συγγραφέας είναι να αναδείξει τον κανιβαλισμό σε μια πράξη, ικανή να καταδείξει διάφορα κοινωνικά προβλήματα και παθογένειες της αγγλικής (και όχι μόνο) κοινωνίας. Καταρχήν, ο Macbride εξοικειώνει τον αναγνώστη σε τέτοιο βαθμό με τη βρώση ανθρώπινου κρέατος, μέσα από πληθώρα περιγραφών, αλλά και το χτίσιμο της βεβαιότητας ότι ο κάθε πολίτης της Γρανιτένιας Πόλης έχει φάει κάποια στιγμή στη ζωή του άνθρωπο, που δεν μπορεί παρά να εξισωθεί με κάθε είδους κρέατος, θίγοντας ζητήματα οικολογικής φύσης, αλλά και της κατανάλωσης “ηθικού φαγητού”. Επιπλέον, ο Macbride βάζοντας τον δολοφόνο του να φορά μια χιουμοριστική μάσκα της Μάργκαρετ Θάτσερ και ζώντας στη Μ. Βρετανία, μια από τις χώρες με τα μεγαλύτερα ποσοστά ενδοοικογενειακής βίας, δε διστάζει να προχωρήσει το σχολιασμό του ακόμα παραπέρα. Έτσι, δε θα ήταν υπερβολή αν θα λέγαμε ότι στο βιβλίο του ο κανιβαλισμός καθίσταται μια πολιτικά σημαινόμενη πράξη.
Ειδικότερα, αυτό που προκαλεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη είναι το γεγονός ότι ανάμεσα στα θύματα του “Σαρκοβόρου” είναι οικογενειάρχες με σοβαρά προβλήματα διαχείρισης θυμού. Έτσι, επιτελώντας το συμβολικό του έργο και μέσα από τα εγκλήματά του ο δολοφόνος μυεί τον αναγνώστη σε ένα είδος κυριολεκτικού ενδοοικογενειακού κανιβαλισμού, που στην πραγματικότητα δεν απέχει και πολύ από όσα γίνονται πίσω από τις κλειδαρότρυπες του κάθε σπιτιού. Επιπλέον, αυτός “χτίζει” με ένα από τα θύματά του, την Χέδερ, ένα είδος εξαρτητικής σχέσης, όμοιας με την υποταγή ενός υπηκόου απέναντι στην πολιτική εξουσία, μετατοπίζοντας το κλασσικό “σύνδρομο της Στοκχόλμης” στη δημόσια σφαίρα. Έτσι, κάθε φορά που ένα νέο θύμα του κάνει την εμφάνισή του στο διπλανό κελί και την καλεί να συνεργαστούν προκειμένου να αποδράσουν, εκείνη αδυνατεί να εξεγερθεί θεωρώντας ότι κανένας δεν μπορεί να νικήσει τον Σαρκοβόρο, γιατί είναι αιώνιος, φτάνοντας στο σημείο μάλιστα να του αποδίδει θεϊκές ιδιότητες. Ο έλεγχος αυτός, δε, του δολοφόνου πάνω στο θύμα του πραγματοποιείται μέσω της άσκησης πάνω του ένα είδος βιοπολιτικής, αφού σε πρώτη φάση αφορά τον έλεγχο των φυσικών του αναγκών.
Πραγματικά, μέσα από τον έλεγχο της πείνας, της δίψας, της ανάγκης για καθαριότητα και ασφάλεια και εν γένει μέσα από τον έλεγχο του σώματός της, ο Σαρκοβόρος καθιστά την Χέδερ υπόδουλή του. Εν των μεταξύ, το μόνο που της έχει παραχωρήσει είναι ένα κλουβί για να ζει μέσα στα ίδια της τα περιττώματα και ένα κομμάτι ανθρώπινο κρέας, προκειμένου να μην λιμοκτονήσει. Από την άλλη μεριά, οι “νεοφερμένοι” έχουν πάντα τη διάθεση για αντίσταση και απόδραση. Έτσι, η συλλογιστική του Macbride φαίνεται να παραπέμπει στα όσα ο Λ. Τρότσκυ έναν αιώνα πριν έχει προλογίσει λέγοντας ότι όταν οι υλικές συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων χειροτερεύουν απότομα αλλά η συνείδησή τους δεν έχει προλάβει να ακολουθήσει τη νέα κατάσταση, τότε είναι οι ευνοϊκότεροι όροι για να γίνει μια επανάσταση. Αντίθετα, οι εξαθλιωμένες μάζες μπορεί και να βολεύονται με ένα ξεροκόμματο. Στην περίπτωσή μας, μάλιστα, αυτό αποτελεί κάποιο μέλος της οικογένειάς , σερβιρισμένο σε ατομική μερίδα υπό τη μορφή λαχταριστού σνίτσελ!
Επίσης, τα θύματα του δολοφόνου έχουν ένα ακόμα κοινό χαρακτηριστικό: είναι όλα άτομα υπέρβαρα, τα οποία κυριολεκτικά “ανθρωποτρώγονται”, κάνοντας τον παραλληλισμό με την fat shaming κουλτούρα, που επικρατεί εδώ και δεκαετίες στον κόσμο μας, κάτι παραπάνω από προφανές. Επιπρόσθετα, κάτι ακόμα που κρίνεται ιδιαίτερα ενδιαφέρον στο βιβλίο του Macbride “Σφαγείο Ψυχών”, που εύλογα χαρακτηρίστηκε ως το καλύτερό του, είναι ο καυστικός σχολιασμός του πάνω στη σύγχρονη κουλτούρα αστυνομικών σειρών, παίζοντας με τα στερεότυπα και “σπάζοντας πλάκα” με αυτά. Πολύ περισσότερο, ο συγγραφέας χρησιμοποιεί στην αφήγησή του δύο επίπεδα, ένα της πραγματικής πλοκής και της αστυνομικής έρευνας και αυτό ενός τηλεοπτικού συνεργείου, που ακολουθεί τους επιθεωρητές στις υποθέσεις τους προκειμένου να κινηματογραφήσουν ντοκιμαντέρ αστυνομικού ενδιαφέροντος. Έτσι, ο Macbride θέλει να υπογραμμίσει τη διαφορά μεταξύ -έστω της δικής του μυθοπλαστικής -πραγματικότητας και του τρόπου με τον οποίο αυτή αλλοιώνεται μέσα από τον παραμορφωτικό φακό των ΜΜΕ και τα νούμερα της τηλεθέασης.
