H Ισλανδία είναι η χώρα, που, γεωλογικά, θυμίζει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη την αρχή της δημιουργίας του πλανήτη μας. Αυτό σε συνδυασμό με την απομόνωση στην οποία βρίσκεται, λόγω της γεωγραφίας, μα και του κλίματός της, την έκαναν πάντα έναν τόπο γεμάτο μυστήριο, θρύλους, μυθολογία και την γοητεία που χαρακτηρίζει το άγνωστο. Στην ιδιαίτερα αραιοκατοικημένη, άλλωστε, Ισλανδία, δεν είναι τυχαίο, ότι ανάμεσα στους λιγοστούς της κατοίκους είναι πολλοί εκείνοι που ακόμα πιστεύουν στις νεράιδες, τα ξωτικά και τον “κρυμμένο λαό”, όπως τα αποκαλούν, ή ότι οι παλιοί θεοί περπατούν συχνά ανάμεσα στους θνητούς, παίζοντας μαζί τους και αλλάζοντας την μοίρα τους, μέσω της θεϊκής εμπλοκής στις ζωές τους. Όλο το παραπάνω lore παρμένο αυτούσιο από την ισλανδική λαϊκή παράδοση και τους viking γίνεται η βάση, πάνω στην οποία ξετυλίγεται το μυστήριο της σειράς Katla, που στρίμαρε πρόσφατα στην πλατφόρμα του Netflix.
Η ιστορία ακολουθεί την πορεία των εναπομεινάντων κατοίκων του χωριού Vik, μετά τη σταδιακή έκρηξη του ηφαιστείου Katla, η οποία έχει βάλει την περιοχή σε καθεστώς καραντίνας, επιτρέποντας να διαμείνουν στο χώρο μόνο όσοι εξουσιοδοτούνται για λόγους αυστηρά επιστημονικούς, επιχειρηματικούς ή οικογενειακούς. Το καθεστώς αυτό απομόνωσης, λοιπόν, σε συνδυασμό με το βαρύ κλίμα που επικρατεί στην κλειστή αυτή κοινωνία, γεμάτη φαντάσματα, απωθημένα, κρίματα και μυστικά εντείνεται όταν αρχίζουν να κάνουν την εμφάνισή τους από τις στάχτες του ηφαιστείου μυστηριώδη πρόσωπα, άγνωστης προέλευσης, τα οποία μοιάζουν και έχουν τις ίδιες ακριβώς αναμνήσεις με κατοίκους του χωριού, που είτε έχουν πεθάνει, είτε είναι ακόμα ζωντανοί, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ίδια τους την ύπαρξη, αλλά και ερωτήματα γύρω από τη φύση των πλασμάτων αυτών και τον λόγο της εμφάνισής τους.
Γίνεται φανερό ότι ολόκληρη η πλοκή της σειράς αντλεί την έμπνευσή της από τη μυθολογία της Ισλανδίας και συγκεκριμένα την παράδοση γύρω από τον “κρυμμένο λαό” (Huldre Folk) και τα “αλλαξοπαίδια” (changelings), που αφήνουν στο πέρασμά τους, πλάσματα δηλαδή, που σύμφωνα με τους σκανδιναβικούς θρύλους “ανταλάσσουν” τα ξωτικά, προκειμένου να αντικαταστήσουν ανθρώπους και να μπορούν με αυτό το τρόπο να ζουν ανάμεσά τους. Σχετική αναφορά, αξίζει να αναφερθεί, έχει γίνει και στη σειρά Vikings, όταν ο Ragnar επιλέγει να αφήσει τον γιο του, Ivar, να πεθάνει στο χιόνι, πιστεύοντας ότι δεν είναι πραγματικά γιος του, αλλά αλλαξοπαίδι. Οι σπηλιές, άλλωστε, καθώς και τα ηφαίστεια αποτελούν παραδοσιακά “πύλες” τις οποίες τα πλάσματα αυτά χρησιμοποιούν, προκειμένου να πηγαινοέρχονται σε αυτόν και τον δικό τους κόσμο. Επιπλέον, η σειρά χρησιμοποιεί με πολύ πετυχημένο τρόπο το μοτίβο του “σκοτεινού σωσία”, ενός προσώπου, δηλαδή, που ενώ φαίνεται να είναι ολόιδιο με κάποιο άλλο, έχει κάποια κρυφά κίνητρα και προορισμούς, που το καθιστούν επικίνδυνο.
Πράγματι, αν κάτι καθιστά τη σειρά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα και μυστηριώδη είναι η ασάφεια που υπάρχει γύρω από τους λόγους που “γέννησαν” τους σωσίες αυτούς, τους οποίους οι κοινωνία του Vik αποδέχεται, σαν να τους είχε ανάγκη από πάντα. Με αυτό το τρόπο και σε συνδυασμό με μια πολύ δυνατή new age ατμόσφαιρα, που αντλεί τη δύναμή της από το ηφαιστειογενές τοπίο και την τέφρα που έχει “πνίξει” μια ολόκληρη κοινότητα, δημιουργείται το τέλειο σκηνικό υπαρξιακού δράματος, θυμίζοντας κάτι από θεατρική παράσταση του S. Becket. Αυτό ενισχύεται από το προσωπικό δράμα που βιώνει ο κάθε ήρωας και φαίνεται να πυροδοτεί τη δημιουργία του changeling από τις στάχτες του. Ωστόσο, οι δημιουργοί, καίτοι επιλέγουν έναν περισσότερο φιλοσοφικό προσανατολισμό, άμεσα συνυφασμένο με την ψυχοσύνθεση και την ιδιοσυστασία των σκανδιναβικών λαών, δεν περιορίζονται στα όσα απλόχερα τους έχει προσφέρει η μυθολογία τους.
Ειδικότερα, το μυθολογικό -φιλοσοφικό υπόβαθρο της σειράς με τρόπο λεπτό και διακριτικό επιχειρείται να συνδεθεί με την επιστημονική φαντασία, παραπέμποντας στα όσα ο C. Sagan επιχειρεί να αποδείξει στον Στοιχειωμένο Κόσμο του, ότι δηλαδή οι νεράιδες, τα ξωτικά, οι διάβολοι του παρελθόντος, αλλά και οι εξωγήινοι του σήμερα δεν είναι παρά όσα άγνωστα ο ανθρώπινος νους επιχειρεί να ερμηνεύσει με τα μέσα που διαθέτει την εκάστοτε περίοδο. Κι αν στην εποχή των Vikings τα μέσα αυτά ήταν θρησκευτικά/θεολογικά, σήμερα αντλούνται από το χώρο της επιστήμης και όλων των δυνατοτήτων και τον πιθανοτήτων που αυτή απλώνει μπροστά στην ανθρώπινη εμπειρία και το βίωμα. Με αυτό το τρόπο, το Katla καταφέρνει να αφήσει υπονοούμενα για όσα μπορεί να κρύβονται στα παγωμένα, πανάρχαια πετρώματα της Ισλανδίας και την λάβα που προβάλει από τα σπλάχνα της Γης στον τόπο αυτό, αλλά και για τα παράλληλα σύμπαντα και την ύπαρξη εναλλακτικών “εγώ”.
Ως εκ τούτου, το Katla αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα σειρά, διαφορετική των όσων έχουμε συνηθίσει, αφού δεν στηρίζεται ούτε στην αμερικάνικη, ούτε στην στερεοτυπικά ευρωπαϊκή κουλτούρα, αλλά ανοίγει ένα παράθυρο στον παραμυθένιο κόσμο των σκανδιναβικών λαών, των Κελτών και των Vikings, με όλο το πλούσιο lore που διαθέτουν, τα παγωμένα τοπία και την βεβαρημένη ψυχοσύνθεση λόγω της απομόνωσης και του διαρκή χειμώνα. Συγκεκριμένα, αν για τον Ibsen, τον κατεξοχήν Σκανδιναβό συγγραφέα, η μελαγχολική αυτή διάθεση των Σκανδιναβών συνδέεται με τα “δαντελωτά φιόρδ”, που συνεχώς περιγράφει, κάνοντάς τους να έχουν αυτοκτονικές τάσεις, στην εν λόγω σειρά το ρόλο αυτό παίζει η βωβή σταδιακή έκρηξη του ηφαιστείου Katla, η οποία δημιουργεί ένα κλίμα διαρκούς άγχους και ψυχολογικής κατάρρευσης.
Πράγματι, η ψυχολογία των ηρώων του Katla θυμίζει πολύ εκείνη των ηρώων της Κυράς της Θάλασσας και της Ελίντα Βάνγκελ, όταν εξομολογείται «από τότε τον βλέπω να εμφανίζεται ολοζώντανος μπροστά μου. Ή κάπως στο πλάι. Ποτέ δεν με κοιτάζει στα μάτια. Στέκεται απλώς εκεί». Παράλληλα, η σειρά υπογραμμίζει την ιδιαίτερη ναυτική φύση των λαών αυτών, μέσα από τα άγρια τοπία της θάλασσας, εκπέμποντας έντονα viking vibes, σε σημείο να είμαι βέβαιη ότι αποτελεί σίγουρα μια καλύτερη viking σειρά από το Vikings: Valhalla, που έκανε πρόσφατα πρεμιέρα, προκαλώντας σε κριτικούς και κοινό τόση πλήξη, που αδυνατώ ακόμα και να σχολιάσω!
Με άλλα λόγια, Katla is stil a better viking story for sure!
