Πριν μερικά χρόνια, ο Σπύρος Γιαννακόπουλος είχε κοινοποιήσει στα social μία κριτική μου για ένα παλιότερο βιβλίο του, τον «Αλλόκοσμο Επισκέπτη», αστειευόμενος ότι μολονότι εκεί «τον χαρακτήρισα nerd» αυτός μάλλον «όφειλε να με ευχαριστήσει». Εγώ του απάντησα ότι το εννοούσα «με την καλή έννοια», προκειμένου να καταστήσω σαφείς τις προθέσεις μου και πράγματι ουδεμία παρεξήγηση υπήρξε. Την στιχομυθία αυτή θυμήθηκα όταν ξεκίνησα να διαβάζω το καινούριο του βιβλίο, τον «Κοσμοναύτη», που τράβηξε εξ αρχής την προσοχή μου χάρις στο πανέμορφο εξώφυλλο του Kanellos Cob (είναι εντυπωσιακή η μαεστρία με την οποία συνδυάζει την sci–fi θεματολογία και το αστικό -κυψελιώτικο- τοπίο με την ποπ χρωματική παλέτα του). Όμως, όταν άρχισα να διαβάζω τις πρώτες σελίδες του και να βυθίζομαι στην ιστορία του, χτύπαγα το κεφάλι μου. «Γιατί να παρεξηγηθεί», σκέφτηκα, «αφού εδώ μιλάμε για περίπτωση ανίατου nerd!».
Ο «Κοσμοναύτης» δεν είναι ένα βιβλίο επιστημονικής φαντασίας, αλλά ένα βιβλίο αφιερωμένο στην επιστημονική φαντασία. Ένας φόρος τιμής του συγγραφέα του στα βιβλία που τον διαμόρφωσαν ως αναγνώστη και που μετέπειτα επηρέασαν τη γραφή του. Επιπλέον, είναι ένα βιβλίο για την ίδια την τέχνη της συγγραφής, ένα ταξίδι στο σύμπαν της επιστημονικής φαντασίας και μία κρυφή ματιά στα παρασκήνια της λογοτεχνικής παραγωγής εν γένει.
Η μεγάλη αρετή του «Κοσμοναύτη» εντοπίζεται στα πολλαπλά επίπεδα της ιστορίας, με τα sub–plots να διαδέχονται το ένα το άλλο, αναθερμαίνοντας διαρκώς το αναγνωστικό ενδιαφέρον. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, ο Μάνος Γρηγορίου, προοδευτικά εξελίσσεται, προσεγγίζοντας με διαφορετικούς τρόπους και από διαφορετικούς ρόλους κάθε φορά το λογοτεχνικό είδος που έχει απαξιωθεί ως υποδεέστερη ή καλτ μορφή φαντασίας. Κάνοντας τα πρώτα του συγγραφικά βήματα, έρχεται αντιμέτωπος με ένα ιερό τοτέμ της ελληνικής επιστημονικής φαντασίας, την «Αποκάλυψη» του Σπύρου Δ* και γρήγορα η ενασχόληση με το αίνιγμα του μυστηριώδους συγγραφέα καταλήγει σε μία παραγωγική εμμονή.
Εάν αναρωτιέστε, πάντως, ποια είναι αυτή η «Αποκάλυψη» του Σπύρου Δ* που απασχολεί τόσο έντονα τον πρωταγωνιστή του βιβλίου και αντιθέτως εσείς δεν την έχετε ξανακούσει ποτέ, τότε πρέπει να μάθετε ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που δεν υπάρχει στον πραγματικό κόσμο, που έχει γραφτεί και διαβαστεί μονάχα στον κόσμο του «Κοσμοναύτη». Τι σημαίνει αυτό; Ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που επινόησε ο Σπύρος Γιαννακόπουλος μονάχα για να εξυπηρετήσει την πλοκή του βιβλίου του. Ένα βιβλίο που δεν γράφτηκε ποτέ και δεν έχει διαβαστεί από κανέναν, εκτός από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου αυτού. Ο αναγνώστης επομένως, μαθαίνει στοιχεία για αυτό το ανύπαρκτο στον φυσικό κόσμο βιβλίο, μόνο μέσα από τους πρωταγωνιστές του «Κοσμοναύτη». Όμως, μολονότι, το βιβλίο αυτό δεν υπήρξε ποτέ, στον «Κοσμοναύτη» θα διαβάσετε κριτικές για αυτό, ρεπορτάζ, συνεντεύξεις, ακόμα και μία περίληψη της πλοκής του! Μάλιστα, με αυτό λογοτεχνικό σύμπαν που χτίζει ο Γιαννακόπουλος γύρω από την «Αποκάλυψη» φαίνεται να διασκεδάζει με την ψυχή του, αναμειγνύοντας τους κλασσικούς του είδους και τα δικά του αγαπημένα αναγνώσματα, με δημιουργήματα της φαντασίας του, ακόμα και με χιουμοριστικές αναφορές στο δικό του έργο, όπως κάνει χαρακτηριστικά με τον «Αλλόκοσμο Επισκέπτη» του «Γιαννάκη Σπυρόπουλου».
Ο πειρασμός να χαρακτηρίσουμε τον «Κοσμοναύτη» ως μία sci–fi babushka είναι αναμφισβήτητα ισχυρός: πρόκειται για ένα βιβλίο – ωδή στην επιστημονική φαντασία που έχει στο επίκεντρο της πλοκής του ένα sci–f– βιβλίο, ενώ ο πρωταγωνιστής της ιστορίας κινείται ανάμεσα σε βιβλιοπωλεία, περιοδικά και συλλογικότητες που εξειδικεύονται στο είδος, πειραματιζόμενος κι ο ίδιος με την τέχνη της γραφής. Και όλα αυτά δεν ξεδιπλώνονται καθόλου περίπλοκα, σε αντίθεση με την παραπάνω περιγραφή.
Οι επιρροές της ποπ κουλτούρας στο έργο του Σπύρου Γιαννακόπουλου είναι εμφανείς σε κάθε του βιβλίο. Στις ιστορίες του πρωταγωνιστούν μασκοφόροι υπερήρωες, εξωγήινοι, αλλά και μονόκεροι, ιππότες, πριγκίπισσες και πειρατές. Κάνει συχνά ρητές ή υπόρρητες αναφορές στα αναγνώσματα που τον διαμόρφωσαν, πειραματίζεται με την τέχνη των κόμικς (με τη σταθερή συνεργασία του με τον Πέτρο Χριστούλια), ενώ έχει συνδημιουργήσει κι ένα δικό του κόμικ μαζί με την Στέλλα Στεργίου. Στον «Κοσμοναύτη», πλέον, ρίχνει άπλετο φως στην nerd πλευρά του εαυτού του, σε ένα βιβλίο φανερά προσωπικό, που αποφεύγει την παγίδα της αυτοαναφορικότητας, αλλά με την απολαυστική του γραφή και την καλοδουλεμένη εξέλιξη της πλοκής ανοίγει έναν ολόκληρο κόσμο για κάθε (μυημένο ή επίδοξο) λάτρη της επιστημονικής φαντασίας. Ο συγγραφέας έχει προειδοποιήσει ήδη απ’ τις πρώτες σελίδες:
«Πρόσεχε, δεν υπάρχει γυρισμός από αυτόν τον κόσμο. Αν διαβείς αυτές τις πύλες, κινδυνεύεις να μείνεις για πάντα εδώ»
