Ένα από τα πιο αξιοθαύμαστα έργα επιστημονικής φαντασίας της εποχής μας είναι η Τριλογία των Τριών Σωμάτων του Κινέζου συγγραφέα Liu Cixin. Έχουμε ήδη μιλήσει για το πως, πατώντας σε στέρεες, επιστημονικές βάσεις (όχι μόνο τεχνικών αλλά και θεωρητικών επιστημών), ο Cixin καταφέρνει και, με τα δύο πρώτα βιβλία της σειράς, το Το Πρόβλημα των Τριών Σωμάτων και το Σκοτεινό Δάσος (αμφότερα στα ελληνικά από τις εκδόσεις Selin και σε μετάφραση του πάντα αξιόλογου Θωμά Μαστακούρη), μας δίνει μια συμπαγής, ολοκληρωμένη ιστορία για την Ιστορία του ίδιου του ανθρώπινου πολιτισμού και της πορείας του στο μέλλον. Πως όμως τελειώνει μια ιστορία που ασχολείται με τους ίδιους τους φυσικούς νόμους και το πώς η ζωή τους επηρεάζει; Με την κοινωνιολογία του σύμπαντος; Μα φυσικά, με τον αναπόφευκτο θάνατο όλων, ακόμα και του θανάτου.
Το τρίτο και τελευταίο βιβλίο, το Τέλος του Θανάτου βέβαια, είναι, συγκριτικά με τα πρώτα δύο, πολύ πιο αισιόδοξο. Αν το πρώτο ήταν ένα αστυνομικό μυστήριο με θύτες κι θύματα υπερανεπτυγμένους εξωγήινους πολιτισμούς και το δεύτερο ένα συμπαντικό παιχνίδι σκάκιου (ή καλύτερα το παιχνίδι της υπομονής μεταξύ δύο ελεύθερων σκοπευτών σε ένα σκοτεινό δάσος), το τρίτο είναι μια, ή μάλλον πολλές, ιστορίες αγάπης και αλληλεγγύης, προδοσίας αλλά και συγχώρεσης, παραμυθιών για το τέλος των φυσικών νόμων και την αρχή της υπέρβασης τους.
Ξεκινώντας από εκεί που τελείωσε το Σκοτεινό Δάσος, o Liu Cixin, ξεδιπλώνει την πορεία των κατοίκων της Γης μέσα στις κρίσεις του μέλλοντος. Έχοντας πολύ υψηλά την ταξική ανάγνωση και γενικότερη κοινωνική διαμάχη, τον μοχλό άλλωστε της Ιστορίας, ο συγγραφέας μεγεθύνει τόσο την οπτική (όπου οι έχοντες πλέον είναι οι πιο προηγμένοι πολιτισμοί) όσο και το βάθος των ιστοριών που λέει. Αυτό το καταφέρνει εναλλάσσοντας κεφάλαια ιστορίας με κεφάλαια τεχνικού και κοινωνιονομικού σχολιασμού, κάτι που καθιστά το πλαίσιο του έργου άμεσα κατανοητό στον αναγνώστη (και έναν εφιάλτη για όποιον προσπαθήσει να το μεταφέρει στη μικρή ή στη μεγάλη οθόνη…)
Εξετάζοντας εκατοντάδες και έπειτα χιλιάδες και εκατομμύρια χρόνια στο μέλλον, ο Cixin μας δίνει μια υλικά αναγνωσμένη ιστορία, με ξεχωριστά τα κοινωνικά χαρακτηριστικά που τη συνοδεύουν. Πλάθει περιόδους χωρίς πόλεμο, όπου η ανθρωπότητα έχει πλέον απεκδυθεί το βάρος της τοξικής αρρενωπότητας και αποδεχθεί τις πιο ευγενικές πλευρές της, πλάθοντας έναν κόσμο καλύτερο, χωρίς όμως και αυτός να είναι τέλειος ή χωρίς καταπίεση. Την αμέσως επόμενη στιγμή όμως τον ξεθεμελιώνει για την επιστροφή σε έναν νέο Μεσαίωνα, με νέες μορφές εκφυλισμού και βίας.
Ο βασικός πυρήνας του βιβλίου είναι ότι ο κόσμος, το σύμπαν γύρω μας, θα είναι πάντα άγριο, χαώδες και καταστρεπτικό. Όμως εμείς, ως άνθρωποι ξεχωριστά και ως κοινωνίες, μπορούμε να επιλέξουμε το πώς θα φερθούμε ο ένας στον άλλον. Αν αποδεχθούμε τη βία που μας περιβάλλει ως κανονικότητα, αυτή όχι μόνο δε θα μειωθεί, ως ένταση και ως εντύπωση, αλλά θα αυξηθεί, ενισχυμένη από τις δικές μας πράξεις. Αν πάλι διαλέξουμε την αλληλεγγύη, μπορεί να καταστραφούμε ναι, αλλά διατηρώντας στο ακέραιο όλα όσα κάνουν τη ζωή άξια να διατηρηθεί. Η επιβίωση με κάθε κόστος και η πρόθεση να θυσιάσεις τα πάντα, σε κοινωνικό επίπεδο δε διαφέρει από τον φασισμό, ειδικά αν δεν αντιμετωπίζεις κάποιον εξωτερικό εχθρό, αλλά θέτεις ως αντίπαλο το ίδιο το σύμπαν.
Και αυτά είναι δοσμένα με έναν υπέροχο χαρακτήρα, την αστροφυσικό Τσενγκ Σιν, η οποία, σε αντίθεση με τον πολυπράγμων και εφευρετικό Λούο Τζι του Σκοτεινού Δάσους, δεν είναι διατεθειμένη να σκοτώσει, ούτε να καταστρέψει εκατομμύρια ζωές για να σώσει έναν πλανήτη, την ανθρωπότητα ή ακόμα και το σύμπαν. Αν ο πρώτος ήταν ένας επιστήμονας στρατηγός, η Τσενγκ Σιν είναι, βασικότερα, μια επιστήμονας της ηθικής. Ένας καλός άνθρωπος απέναντι στο χάος του κόσμου. Και ναι, πολλές φορές οι αποφάσεις της έχουν καταστρεπτικά αποτελέσματα και σίγουρα η υπόλοιπη κοινωνία δεν είναι έτοιμη να αντέξει ή να συγχωρήσει τις επιλογές της. Αν και κανένας δεν ξέρει καλύτερα το κόστος τους από αυτή.
Την ίδια στιγμή το ίδιο το βιβλίο ξεχειλίζει από ομορφιά και έμπνευση, παρασέρνοντας τον αναγνώστη να το διαβάσει μέχρι το τέλος του, παρά το φαινομενικά αποθαρρυντικό του μέγεθος. Ο Cixin κατανοεί τη βαθιά συγγενική μαγεία και ομορφιά της Φύσης και της Τέχνης, σε κάθε τους μορφή και έτσι εδώ δοκιμάζει τις δυνάμεις του σε μια πληθώρα τεχνικών, διαφορετικών μορφών λόγου (παραμυθικός, ποιητικός κ.ο.κ). Έτσι τα θαύματα της τεχνολογίας και της φυσικής διαρρύθμισης του σύμπαντος ξεδιπλώνονται κατανοητά μεν, σε όλη τους τη μεγαλοπρέπεια και το δέος δε. Η γλώσσα του Cixin, αυτή της σκληρής επιστημονικής φαντασίας, απέχει πολύ από την πεζή και στρυφνή γλώσσα που ίσως θα περίμενε κανείς. Στο να μεταφερθεί αυτή η διαυγής αίσθηση σε εμάς βοήθησε φυσικά και η λεπτομερής δουλειά του Θωμά Μαστακούρη, ο οποίος ανέλαβε αυτό το δύσκολο έργο.
Σε κάθε περίπτωση, όσοι έχουν ήδη διαβάσει το Σκοτεινό Δάσος, σίγουρα θα πρέπει να έχουν στο ίδιο ράφι και το Τέλος του Θανάτου. Όσοι πάλι δεν ξέρουν για τον Τρισήλιο, το Σκοτεινό Δάσος και τα παραμύθια του Γιουν Τιανμίνγκ, ας περάσουν άμεσα από κάποιο βιβλιοπωλείο…
