Τα έργα του Σπύρου Δερβενιώτη έχουν μία ξεχωριστή θέση στην ελληνική κόμικς σκηνή, καθώς με επιτυχία συνδυάζουν χιούμορ με ανελέητη κριτική και διεισδυτική ματιά σε επίκαιρα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Είτε καταπιάνεται με την πολιτική ορθότητα και την άνοδο της altright είτε με την εμπορευματοποίησης της νοσταλγίας στην ποπ κουλτούρα, ο Δερβενιώτης είναι πάντα καυστικός και ανατρεπτικός με σενάρια που προκαλούν με όλους τους σωστούς τρόπους. Όπως είναι αναμενόμενο, το νέο comic του, Παλιές Πουτάνες, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χαραμάδα προκαλεί το ενδιαφέρον και ξεχωρίζει ανάμεσα στα κόμικς της χρονιάς που πέρασε.
Αυτή τη φορά, το ενδιαφέρον στρέφεται στην Ελλάδα και στη σύγχρονη ιστορία της. Πρωταγωνιστές είναι η οικογένεια Κολεντζήρη που πορεύεται μέσα στον φουρτουνιασμένο 20ο αιώνα με τις αρχές και τις αξίες του ελληνικού πολιτικού συστήματος: διαφθορά, υποκρισία και καιροσκοπισμός. Από «ντροπαλοί» συνεργάτες των Ναζί το ’40, γίνονται εθνικόφρονες μετά τον Εμφύλιο, από φιλοβασιλικοί τη δεκαετία του ’60, μετατρέπονται σε υπέρμαχους της χούντας και, στη μεταπολίτευση πια, νεοδημοκράτες και καραμανλικοί. Τους ξαναβρίσκουμε στα Μακεδονικά συλλαλητήρια του ’92 αλλά και να πανηγυρίζουν για το Ευρώ και την Ολυμπιάδα στις αρχές της νέας χιλιετίας. Η πραγματική σταθερά τους είναι η εχθρότητα προς τον προαιώνιο εχθρό, τους «κομμουνιστάς» που επιστρέφουν με άλλες σημαίες και πρόσωπα αλλά πάντα ως απειλή.
Στο επίκεντρο της ιστορίας είναι ο Ερμόλαος Κολεντζήρης που αναλαμβάνει την ηγεσία της οικογένειας τη δεκαετία του ’50. Ευέλικτος και χαμερπής αλλά και με ισχυρές δόσεις αυτό-σαρκασμού, είναι η αυτό-συνείδηση της εθνικής παράταξης αλλά και η συμπύκνωση των αντιφάσεων της. Οικογενειάρχης και μοιχός, περήφανος για την αθηναϊκή καταγωγή του (γκάγκαρος Αθηναίος, όπως τονίζει) αλλά και αναγκασμένος να παραχωρήσει σπίτια και διαμερίσματα για να κρύψει τις ατασθαλίες του, δημοκράτης (όταν χρειαστεί) αλλά με μία βαθιά, αθεράπευτη αγάπη για το παρακράτος και τις φυλακές των αντιπάλων του.
Ο Δερβενιώτης προχωράει γρήγορα μέσα στον χρόνο, εστιάζοντας σε στιγμιότυπα από κάθε δεκαετία. Μέσα από τους Κολεντζήρηδες αφηγείται τις περιπέτειες μίας άρχουσας τάξης (καλύτερα: μίας λούμπεν μεγαλοαστικής τάξης) που πάντα έμαθε να αποσπά τη συναίνεση με το μαστίγιο και τη βία και αναγκάστηκε μετά το Πολυτεχνείο να κάνει παραχωρήσεις που πάντα μετανιώνει — και που νόμιζε ότι βρήκε στην ιδιωτική τηλεόραση και στο lifestyle των 90s την παντοτινή γιατρειά απέναντι στους «ταραξίες». Μία άρχουσα τάξη που λυμαίνεται την Αθήνα, κατοικεί σε όμορφα σπίτια αλλά δεν μπορεί να κρύψει τη βλαχομπαρόκ αισθητική της.
Φυσικά, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην εποχή της «ισχυρής Ελλάδας», του Ευρώ, του Euroκαι της Ολυμπιάδας. Στους μύθους και τις εικόνες με τις οποίες πολλοί και πολλές μεγαλώσαμε και είδαμε να καταρρέουν βίαια με την κρίση του ’08 και την είσοδο στα Μνημόνια. Οι πρωταγωνιστές μας περνάνε όλη τη διαδρομή της συντριβής των κυρίαρχων ιδεών στη χώρα, φτάνουν να φλερτάρουν με τον ναζισμό μέχρι που θα τους βρούμε στις συγκεντρώσεις του ΝΑΙ το καλοκαίρι του ’15, να θυμούνται την, παρηκμασμένη πλέον, «ευρωπαϊκή ιδέα», τρέμοντας ότι η πλέμπα θα ψηφίσει λάθος — όπως και έγινε. Το τέλος θα τους βρει στην επάνοδο της Δεξιάς (της ορίτζιναλ, όχι του ΣΥΡΙΖΑ) στο καλοκαίρι του 2019 και στο κυνήγι θέσεων στη νέα κυβέρνηση. Πιθανώς να είναι λόγω ηλικίας και προσωπικών εμπειριών αλλά είναι αυτές οι σελίδες, της ταραχώδους τελευταίας εικοσαετίας στην Ελλάδα, που είναι οι πιο δυνατές, αυτές που σου μένουν περισσότερο.
Αξίζει μία αναφορά στο ίδιο το όνομα που επέλεξε ο Δερβενιώτης για το έργο του — Παλιές Πουτάνες. Προφανώς αναφέρεται στους πρωταγωνιστές μας και μέσω αυτών στο κυρίαρχο πολιτικό προσωπικό της χώρας. Η επιλογή αυτή μπορεί, δικαίως, να επικριθεί ως στιγματισμός της σεξεργασίας και ο τίτλος ξενίζει. Το κατά πόσο θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ο όρος «πουτάνες» για να απαξιωθούν οι πολιτικάντηδες πρωταγωνιστές μας είναι συζητήσιμο — προσωπικά θα προτιμούσα να μην γίνει. Ωστόσο, όπως και σε άλλα κόμικς του Δερβενιώτη, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη: οι μόνοι χαρακτήρες με αξιοπρέπεια είναι οι δύο σεξεργάτριες που κάνουν πιάτσα κάτω από την οικία των Κολεντζήρηδων, αποκαλύπτοντας και με αυτό τον τρόπο την υποκρισία τους.
