Ο Πάνος Ζάχαρης είναι ήδη γνωστός και αγαπημένος από τη βραβευμένη διαδικτυακή σειρά κόμικ The Working Dead, η οποία αποτελεί ορόσημο στο χώρο, γέννημα θρέμμα της pop αισθητικής και της μεταμνημονιακής Ελλάδας.
Το The Working Dead (end) And…… που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Τόπος αποτελεί τη συνέχεια της πετυχημένης σειράς και ένα ταξίδι στον κόσμο της ταξικής κανονικότητας από τη δειλή πρωταρχή της ανθρωπότητας μέχρι και σήμερα. Στόχος του είναι να αναδείξει την ομοιότητα των σχέσεων εξάρτησης ανά τους αιώνες, παρά την καλυτέρευση των συνθηκών διαβίωσης, την απονομή δικαιωμάτων και την υποτιθέμενη πρόοδο της ανθρωπότητας.
Πυρήνας της συλλογιστικής του είναι η σχέση του εργαζόμενου με το αφεντικό του, η οποία τοποθετείται σε διάφορες συνθήκες, με αποτέλεσμα κάθε σελίδα του κόμικ να αποτελεί αυτοτελή ιστορία με διαφορετικούς ήρωες, σε διαφορετικό χρόνο. Έτσι, ο αναγνώστης μεταφέρεται ταχύτατα από την αρχαία Ελλάδα στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και από την κατασκευή των πυραμίδων στην ανακάλυψη της Αμερικής και στο σήμερα μέσω ενός απλού ξεφυλλίσματος.
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το The Working Dead (end) And… αποτελεί ένα στρατευμένο κόμικ με συγκεκριμένη πολιτική αισθητική με στόχο να αναδείξει τη σχέση υποδούλωσης μεταξύ εργαζομένου και αφεντικού.
Η κύρια αυτή σχέση διαπλέκεται με επί μέρους σχέσεις εξουσίας και φαινόμενα όπως είναι ο ρόλος του κράτους, η μετανάστευση, η δυτική υποκρισία και ιμπεριαλιστική πολιτική, η εμφάνιση του λούμπεν προλεταριάτου και του σκοτεινού του ρόλου στη χειραφέτηση της εργατικής τάξης, ο εθνοκεντρισμός της ιστορίας, ο μικροαστισμός, η υποκρισία του συστήματος δικαιοσύνης, αλλά και η αποκαλυπτική προσέγγιση ζητημάτων- ταμπού, όπως είναι η αποικιοκρατική λογική της Δύσης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης όχι μόνο σε οικονομικό, αλλά και πολιτιστικό επίπεδο και ο ρόλος της θρησκείας σαν παστίλια για τον πόνο του άλλου με σκοπό την αναχαίτιση της ταξικής οργής και την άμβλυνση των αντιθέσεων.
Όλα αυτά σε συνδυασμό με ένα βαθύτατο κυνισμό και τη μακροσκοπική θεώρηση της ιστορίας αποτελεί την εκρηκτική συνταγή του The Working Dead (end) And… η οποία μέσα από το μαύρο χιούμορ καταφέρνει να αφυπνίσει την ταξική μας συνείδηση.
Επιπλέον, το κόμικ του Πάνου Ζάχαρη ξεχωρίζει ανάμεσα σε πολλά άλλα εξαιτίας του διαχρονικού και οικουμενικού του χαρακτήρα. Πράγματι, το Working Dead δεν αναφέρεται μόνο σε αυτό που ονομάζουμε “ελληνική ιδιαιτερότητα”, αλλά αγγίζει ζητήματα που είναι κοινά σε όλες τις εργατικές τάξεις του κόσμου.
Ως εκ τούτου, χαρακτηρίζεται από πνεύμα διεθνισμού και δεσμούς αλληλεγγύης ανάμεσα σε όλους τους λαούς του κόσμου, οι οποίοι παρουσιάζονται ως υπόδουλοι του ίδιου ζυγού, ήτοι του καπιταλιστικού τρόπου οργάνωσης της παραγωγής και της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.
Όλα αυτά τα στοιχεία είναι που συνθέτουν και τη ταυτότητα του κόμικ, το οποίο, ωστόσο, δεν απηχεί απαισιοδοξία, αλλά αντίθετα έχει το χαρακτήρα αποκάλυψης των προβλημάτων, που η εργατική τάξη καλείται να υπερνικήσει, υπονοώντας ότι υπάρχει ακόμα ελπίδα.
Αυτός, είναι και ο λόγος που από το The Working Dead (end) And δεν λείπουν και τα διάφορα τρυφερά και γλυκόπικρα σημεία, τα οποία καλούν όλους τους εργάτες του κόσμου να ενωθούν…
