Με αφορμή την μεταφορά πολλών λογοτεχνικών έργων στην οθόνη του Netflix ή και άλλων πλατφόρμων το τελευταίο μεγάλο διάστημα, οι εκδοτικοί οίκοι έχουν βρει την ιδανική ευκαιρία να εκδώσουν βιβλία για πρώτη φορά στα ελληνικά καθώς και να επανεκδώσουν παλιότερες εκδόσεις τους που ήταν χρόνια εξαντλημένες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει και το μυθιστόρημα του Donald Ray Pollock (1954), Πάντα ο Διάβολος που κυκλοφόρησε τον Σεπτέμβριο του 2020 με νέο εξώφυλλο, σε μετάφραση Βάσιας Τζανακάρη, έπειτα από το 2014. Το βιβλίο αυτό, έχει ειπωθεί κατά καιρούς ότι, αποτελεί την αναβίωση του υποείδους του southern gothic, ενός είδους με χαρακτηριστικά όπως οι εκκεντρικοί χαρακτήρες, οι γκροτέσκες καταστάσεις, οι αμαρτίες, η βία και το έγκλημα. Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή.
Η ιστορία λαμβάνει χώρα στην μεταπολεμική αμερικάνικη επαρχία του νότιου Οχάιο και της Δυτικής Βιρτζίνια. Κεντρικός χαρακτήρας είναι ο Άρβιν Γιουτζίν Ρασέλ ο οποίος μεγάλωσε σε ένα οπισθοδρομικό περιβάλλον με τον βετεράνο πατέρα του και την μητέρα του. Όταν η τελευταία αρρώστησε χωρίς επιστροφή, ο πατέρας του ανάγκαζε τον μικρό Άρβιν να προσεύχεται μαζί του την ίδια στιγμή που σκότωνε ζώα για να προσφερθούν ως θυσία στον παντοδύναμο Θεό, ώστε να σώσει την μητέρα. Ο Άρβιν οδηγήθηκε έτσι σε έναν βίαιο και οξύθυμο χαρακτήρα με μια προσωπική ιδιαίτερη ηθική.
Την ίδια στιγμή, λαμβάνουν χώρα διάφορες παράλληλες ιστορίες φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους, που είτε μέσω συμπτώσεων είτε όχι, θα ενωθούν ως ένα παζλ. Ένα ζευγάρι serial-killer που στις διακοπές του τα καλοκαίρι παίρνει τους δρόμους δολοφονώντας άνδρες που περιμένουν για ωτοστόπ, ένας τρελός ιεροκήρυκας που νομίζει ότι λαμβάνει δύναμη από τον Θεό τον ίδιο και προσπαθεί να κηρύξει τον λόγο Του με περίεργες μεθόδους, παρέα με τον σακάτη συνοδό του που έχει κρυφή αδυναμία στο ανδρικό φύλο, ένας διεφθαρμένος σερίφης που θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για να ανέλθει στις σκάλες της εξουσίας, μια μικρή θεούσα που δε γνώρισε ποτέ τους γονείς της και ένας επίσης διεφθαρμένος ιεροκήρυκας που χρησιμοποιεί την πνευματική του εξουσία προς όφελός του σε μία μικρή κοινωνία.
Ο Donald Ray Pollock συνθέτει ένα μωσαϊκό πολλών διαφορετικών χαρακτήρων που με τη σειρά τους συνθέτουν το μωσαϊκό της ζωής στις κεντρο-ανατολικές επαρχίες των ΗΠΑ. Οι καταστάσεις που λαμβάνουν χώρα περιγάφουν μια παρακμιακή κοινωνία, θυμίζοντας συγγραφείς όπως ο Cormac McCarthy, με παθογένειες όπως η ξενοφοβία, η υπέρ του δέοντος θρησκευτική ευλάβεια, η βία και φυσικά το προσωπικό όφελος εις βάρος των ασθενέστερων.
Ο συγγραφέας καταφέρνει με τη γραφή του, παρά το βαρύ και μαύρο κλίμα που υπάρχει στο βιβλίο, να μην καταρρακώνει τον αναγνώστη. Το βιβλίο είναι ευκολοδιάβαστο, με δυναμική γραφή και ζωντανές περιγραφές, αληθοφανείς διαλόγους και χαρακτήρες, καθώς και αρκετές δόσεις χιούμορ.
Είναι σαφώς ένα μυθιστόρημα που διαβάζοντάς το, αντιλαμβάνεται κανείς την κινηματογραφική αύρα που το διακατέχει. Ως εκ τούτου δεν είναι καθόλου περίεργο που το Netflix αποφάσισε να το κάνει ταινία, έχοντας μάλιστα ένα πολύ δυνατό καστ με ηθοποιούς όπως ο Tom Holland, Robert Pattinson, Bill Skarsgård, Eliza Scanlen μεταξύ πολλών άλλων, και φυσικά τον ίδιο τον συγγραφέα ως αφηγητή.
Εν κατακλείδι, το Πάντα ο Διάβολος είναι ένα μυθιστόρημα που καταπιάνεται με αρκετά ζητήματα που απασχολούσαν και απασχολούν (;) την αμερικάνικη επαρχία, χρησιμοποιώντας τον μανδύα μιας κινηματογραφικής ιστορίας δράσης. Αποτελεί σίγουρα ένα από τα βιβλία που η μεταφορά του σε ταινία, άνοιξε τον δρόμο ώστε να συστηθεί εκ νέου και με καλύτερους όρους, ένα είδος όπως το southern gothic στο ελληνικό κοινό.
