Πόσο όμορφο είναι να ταξιδεύει κανείς; Να γνωρίζει άλλους πολιτισμούς, να συναντά ανθρώπους διαφορετικούς και τις δημιουργίες τους, να βρίσκεται σε τόπους αλλιώτικους, με ζώα και φυτά που δεν έχει ξαναδεί ποτέ του. Ήδη από μικροί -διαβάζοντας Ιούλιο Βερν– αρχίζουμε να επιθυμούμε να γυρίσουμε τον κόσμο όσο περισσότερο έχουμε τη δυνατότητα. Και όσο κι αν μεγαλώνουμε, ποτέ τα ταξίδια που έχουμε κάνει δεν μας φαίνονται αρκετά. Εξάλλου, η ανάγκη μας να ταξιδεύουμε δεν προέκυψε πρόσφατα. Ήδη απ’ τα πρώτα βήματα του ανθρώπινου είδους στη Γη, το ταξίδι συνδεόταν με την επιβίωση των πρώτων ανθρώπινων πληθυσμών. Αλλά ακόμα και στους τελευταίος αιώνες, τα ταξίδια με σκοπό το εμπόριο αποτέλεσαν καθοριστικό παράγοντα για την παρακμή των -μέχρι τότε- φεουδαρχικών συστημάτων και την ανάδυση του καπιταλισμού που τα διαδέχτηκε.
Ανατρέχοντας στο παρελθόν γίνεται σαφής η σημασία του ταξιδιού για τον άνθρωπο, ενώ επιστρέφοντας στο παρόν αντιλαμβανόμαστε βαθύτερα το δυσαναπλήρωτο κενό που έχει δημιουργήσει τον τελευταίο χρόνο η έλλειψη του, λόγω των περιορισμών στις μετακινήσεις που έχει επιβάλλει η πανδημία. Όμως ακόμα και σε αυτές τις δύσκολες συνθήκες δεν μπορούμε να ξεχάσουμε την ανάγκη μας να «αποδράσουμε» για να αποκτήσουμε νέες παραστάσεις γνωρίζοντας άλλους τόπους και διαφορετικές κοινωνίες. Έστω κι αν τα ταξίδια μας στην περίοδο της πανδημίας γίνονται μονάχα νοητικά. Ένα τέτοιο νοητικό ταξίδι μας προσφέρει ο εικονογραφημένος τόμος «Χάρτες» που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες σε μία από τις εκδόσεις Πατάκη και έκανε απ’ την πρώτη στιγμή αισθητή την παρουσία του στα ράφια και τις βιτρίνες των βιβλιοπωλείων (για όσο διάστημα τουλάχιστον ήταν αυτά ανοιχτά τους προηγούμενους μήνες), λόγω της πολυτελούς σκληρόδετης έκδοσής της σε μεγάλο μέγεθος.
Οι «Χάρτες» με μία πρώτη ματιά θυμίζουν τους Γεωγραφικούς Άτλαντες που αγοράζαμε στο σχολείο για το μάθημα της Γεωγραφίας. Όμως σε αντίθεση με εκείνους, οι «Χάρτες» μας ταξιδεύουν σε διάφορα μέρη της Γης μέσα από μία υπέροχη εικονογράφηση, πολύχρωμη και παιχνιδιάρικη. Οι δημιουργοί του τόμου, οι Πολωνοί Αλεξάντρα Μιζελίνσκα και Ντάνιελ Μιζελίνσκι, μας ταξιδεύουν μέσα από 59 μεγάλους χάρτες σε 6 ηπείρους και 50 χώρες, γεμίζοντας κάθε έναν από τους χάρτες τους με πλούσιες πληροφορίες για τον κάθε τόπο, για την ιστορία του, για τη χλωρίδα και την πανίδα του και τον πολιτισμό του. Απευθυνόμενοι σε μικρούς και μεγάλους, επιχειρούν να συγκεντρώσουν όλες εκείνες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για μία πρώτη γνωριμία με τον τόπο, τον οποίο μας παρουσιάζουν. Έτσι μπορούμε μέσα στις σελίδες του να μάθουμε ότι οι Ολλανδοί γιορτάζουν την ημέρα του Βασιλιά φορώντας πορτοκαλί ενδυμασίες, ότι στην Ισλανδία υπάρχουν πέντε ηφαίστεια, ότι ο Χορός του Λιονταριού είναι πρωτοχρονιάτικο έθιμο στην Κίνα, ότι στην Τανζανία έχουν ένα είδος μουσικής που ονομάζεται Μπόνγκο Φλάβα, ότι οι Ζουλού ζουν στην περιοχή Κουαζουλου – Νατάλ της Νότιας Αφρικής κι άλλες αμέτρητες ενδιαφέρουσες πληροφορίες για χώρες που γνωρίζουμε περισσότερο ή λιγότερο. Φυσικά -λόγω χώρου- δεν θα ήταν δυνατόν σε έναν τόμο (και μάλιστα τόσο πλούσιο και πολυτελή) να χωρέσουν χάρτες όλων των χωρών του κόσμου. Όμως οι δημιουργοί του τόμου έχουν κάνει εξαιρετικές επιλογές, έτσι ώστε να παρουσιάσουν με αντιπροσωπευτικότητα χώρες από κάθε ήπειρο, δίνοντας ίσως λίγο μεγαλύτερη έμφαση στην Ευρώπη, λόγω και της δικής τους εθνικής καταγωγής (Πολωνία) αλλά και του αναγνωστικού κοινού στο οποίο κυρίως απευθύνεται η έκδοση. Είναι προφανές όμως ότι έχουν κάνει ενδελεχή έρευνα για κάθε χώρα που συμπεριέλαβαν στον τόμο τους, όσο μικρή κι απόμακρη (απ’ την Ευρώπη) κι αν είναι αυτή.
Ειδική μνεία πρέπει να γίνει στο δύσκολο έργο της Αναστασίας Χατζηγιαννίδη, της μεταφράστριας του τόμου, αφού -λόγω της φύσης τους- οι χάρτες είναι γεμάτοι τοπωνύμια και ονομασίες ανθρώπων, ειδών ζώων, φαγητών, φυτών κλπ. από όλο τον κόσμο. Σίγουρα δεν είναι καθόλου εύκολη η μεταφραστική πρόκληση ενός τέτοιου έργου, που είναι βέβαιο ότι απαιτεί συνεχή αναζήτηση και επαλήθευση της εκάστοτε ορθής μεταφραστικής επιλογής. Γι’ αυτό και είναι αξιέπαινο το μεταφραστικό αποτέλεσμα, το οποίο δεν χωλαίνει σε κανένα σημείο, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στους αναγνώστες κάθε ηλικίας να εξερευνήσουν τους χάρτες χωρίς προσκόμματα.
Κάθε ένας απ’ τους χάρτες του τόμου είναι ικανός να δώσει μία πρώτη γεύση στον αναγνώστη για τον τόπο που πραγματεύεται. Από εκεί και πέρα είναι στο χέρι του αν θα επιδιώξει να εμβαθύνει στο συγκεκριμένο τόπο και στους ανθρώπους της, αναζητώντας περισσότερες πληροφορίες, διαβάζοντας βιβλία, μέσω ντοκιμαντέρ ή διαδικτυακών περιηγήσεων ή ακόμα και με τον προγραμματισμό ενός ταξιδιού. Εξάλλου τίποτα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την εμπειρία της φυσικής παρουσίας σε έναν τόπο και της άμεσης επικοινωνίας με τους ανθρώπους του! Προφανώς αυτός είναι και ο στόχος των δημιουργών: να μας ταξιδέψουν σε όλο τον κόσμο μέσα από τους πανέμορφα εικονογραφημένους χάρτες τους ώστε να μας κινήσουν το ενδιαφέρον να ανακαλύψουμε μόνοι μας τα υπόλοιπα μυστικά του. Εκείνοι μας δίνουν ένα έναυσμα. Το αν θα αδράξουμε την ευκαιρία να αποδράσουμε στα άγνωστα μέρη του πλανήτη μας είναι αποκλειστικά στο δικό μας χέρι.
