Στο φετινό Comicdom–Con Athens, σε συνεργασία με το SpoilerAlert.gr αδράξαμε την ευκαιρία να μιλήσουμε -μεταξύ άλλων- με μερικούς από τους διεθνείς καλεσμένους του φεστιβάλ. Στο πλαίσιο του φετινού αφιερώματος στην Ιαπωνία μάθαμε από τον Paul Gravett πολύ ενδιαφέροντα πράγματα για το παρελθόν και το παρόν των manga, ενώ συζητήσαμε και για τις δύο εκθέσεις manga που επιμελήθηκε.
O αντίκτυπος της τέχνης των manga στον δυτικό κόσμο
– Ποιος είναι ο αντίκτυπος της τέχνης των manga στον δυτικό κόσμο;
– Πίσω στη δεκαετία του ’70 περίπου, οι άνθρωποι πίστευαν ότι τα manga δεν θα μεταφράζονταν ποτέ, επειδή διαβάζονταν ανάποδα, από τα δεξιά προς τα αριστερά. Γι’ αυτό ο κόσμος φανταζόταν ότι οι νέοι δεν θα τα διάβαζαν, αλλά και επειδή ήταν πολύ μεγάλα (πολλές – πολλές σελίδες) και ασπρόμαυρα, ενώ αντίθετα πολλά κόμικς στην Ευρώπη και την Αμερική ήταν έγχρωμα. Όμως, ήταν αξιοσημείωτος ο τρόπος που τελικά τα manga σάρωσαν τον κόσμο και επηρέασαν σημαντικά τα δυτικά κόμικς. Τώρα, πλέον, τα manga δημιουργούνται παντού! Έχω γνωρίσει και Έλληνες mangakas. Φυσικά, τα manga έχουν γίνει γνωστά από τα anime. Από την τηλεόραση έγιναν ορατές ιστορίες που προέρχονταν στην πραγματικότητα από τα manga και στη συνέχεια ο κόσμος τα αναζητούσε για να τα διαβάσει. Πλέον, τα manga έχουν αλλάξει ολόκληρη τη γλώσσα των κόμικς! Ενώ τα manga ξεκίνησαν να εμπνέονται από τα δυτικά κόμικς, τώρα πλέον συμβαίνει το αντίθετο και τα δυτικά κόμικς εμπνέονται πολύ συχνά από την Ιαπωνία.
Έφηβοι και manga στα ‘90s
– Πώς τα manga απέκτησαν τέτοια απήχηση στους νέους και τις νέες των 90’s
– Νομίζω ότι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι νέοι στράφηκαν στα manga ήταν η διαφορετική τους αφήγηση και τα διαφορετικά είδη ηρώων. Το πρόβλημα με τα αμερικανικά κόμικς είναι ότι ξέρουμε ότι ο Batman, ο Superman και ο Spider-Man δεν πρόκειται να πεθάνουν ποτέ. Εντάξει, μπορεί σε κάποια ιστορία να πεθάνουν, αλλά ο θάνατος είναι προσωρινός στα αμερικανικά κόμικς. Ξέρουμε ότι οι χαρακτήρες πάντοτε επιστρέφουν. Αντιθέτως, τα manga έχουν πραγματικούς θανάτους. Ποτέ δεν ξέρεις τι πρόκειται να συμβεί στους χαρακτήρες. Επίσης, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα νικήσει πάντα το καλό ή ότι θα κερδίσει ο ήρωας και οι κακοί θα χάσουν. Οι ιστορίες των manga είναι πολύ αναπάντεχες και κάθε μία τους είναι τόσο διαφορετική από την άλλη. Είναι λιγότερο απλοποιημένες στα ζητήματα ηθικής, εν μέρει ίσως επειδή η Ιαπωνία δεν έχει τη χριστιανική ιδέα ότι το καλό είναι πιο ισχυρό από το κακό. Τέλος, μία ακόμη μεγάλη διαφορά στα manga είναι οι νέες ιστορίες που συνεχώς εμφανίζονται, με νέους χαρακτήρες και νέες ιδέες, σε αντίθεση με τη Marvel και την DC διατηρούν τους παλιούς τους χαρακτήρες. Κάποιοι από αυτούς έχουν φτάσει 80 ετών! Τα αμερικάνικα κόμικς εδώ και πολύ καιρό δεν καινοτομούν με τον τρόπο που τα manga το κάνουν.
Εκθέσεις manga στο Comicdom-Con Athens 2024
– Στο φετινό Comicdom–Con Athens επιμεληθήκατε δύο εκθέσεις manga. Ποιοι ήταν οι στόχοι σας;
– Η πρώτη έκθεση είναι έντυπη και ονομάζεται «Make Mine Manga». Αυτή έχει σχεδιαστεί με σκοπό να αποτελέσει μια εύκολα προσβάσιμη εισαγωγή στο γιατί τα manga είναι έτσι όπως είναι, στα διαφορετικά τους είδη, τα διαφορετικά τους τμήματα και τα διαφορετικά τους κοινά.
Η δεύτερη έκθεση ονομάζεται «Manga Originals: A Close-Up on Japanese Comics Art» και αποτελείται από πρωτότυπα έργα έξι καλλιτεχνών manga. Η έκθεση αυτή ξεκίνησε για λίγο ως έκθεση για βιβλιοθήκες στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε ολόκληρη τη Βρετανία. Τώρα την μεταφέραμε στην Ελλάδα και ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε να ταξιδέψουμε και σε άλλα μέρη εδώ στην Ελλάδα. Πρόκειται για μία πολύ ξεχωριστή έκθεση γιατί είναι η πρώτη φορά -από όσο γνωρίζω- που εκτίθενται στην Ελλάδα πρωτότυπα έργα τέχνης manga, τέχνη σε χαρτί από manga. Δεν έχει ξαναγίνει ποτέ στο παρελθόν. Αυτό συμβαίνει επειδή τα πρωτότυπα έργα τέχνης είναι πολύ σπάνια. Δεν μπορείς να τα αγοράσεις καθόλου εύκολα. Αλλά ο φίλος μου ο Dan Byron είναι έμπορος αλλά και συλλέκτης και έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια εντυπωσιακή συλλογή από όμορφα έργα τέχνης. Νομίζω ότι είναι σημαντικό το κοινό να μπορεί να δει το μέγεθος της δεξιοτεχνίας και της επιδεξιότητας που απαιτείται για την κατασκευή αυτών των σελίδων κόμικς. Το να τις βλέπεις από κοντά είναι μια πολύ ξεχωριστή εμπειρία.
Ποιος είναι ο Paul Gravett
Ο Paul Gravett είναι συγγραφέας, επιμελητής, κριτικός και ομιλητης με ειδικοτητα τα διεθνή comics και έδρα το Λονδίνο. Δημοσίευσε μαζί με τον Peter Stanbury την πρωτοποριακή βρετανική ανθολογία ESCAPE (1982-1989) και ήταν Project Director του Cartoon Art Museum του Λονδίνου (1992-2001). Τα βιβλία του περιλαμβάνουν τα Manga: Sixty Years of Japanese Comics (2004), Graphic Novels: Stories To Change Your Life (2005) και Mangasia: The Definitive Guide to Asian Comics (2017). Έχει επιμεληθεί πολυάριθμες εκθέσεις τέχνης κόμικς στη Βρετανία και στο εξωτερικό, συμπεριλαμβανομένων αναδρομικών εκθέσεων των Charles Schulz, Jack Kirby, Tove Jansson με πιο πρόσφατη αυτή της Posy Simmonds, στο Centre Pompidou, στο Παρίσι έως την 1η Απριλίου 2024. Το 2014 συνεπιμελήθηκε το Comics Unmasked: Art and Anarchy in UK, την πρώτη έκθεση βρετανικών κόμικς στη The British Library του Λονδίνου. Το 2017, επιμελήθηκε το Mangasia: Wonderlands of Asian Comics, μια έκθεση βασισμένη στο βιβλίο του για το The Barbican Centre, Λονδίνο, που περιοδεύει σε ολόκληρο τον κόσμο. Από τις 9 Μαρτίου έως τις 9 Σεπτεμβρίου 2024 εκτίθεται με τον τίτλο Asian Comics: Evolution of an Art Form,στο The Bowers Museum, Orange County, Καλιφόρνια, ΗΠΑ (πληροφορίες απ’ την ιστοσελίδα του Comicdom–Con Athens)
