Πριν μερικές μέρες κυκλοφόρησε στους κινηματογράφους η ταινία A complete Unknown, με θέμα την μουσική πορεία του Bob Dylan και πρωταγωνιστή τον Timothée Chalamet, μα εγώ δεν μπορώ να σκεφτώ τίποτα άλλο παρά μόνο μία στιγμή, που έγινε αιώνια στον χρόνο, μέσα από το τραγούδι Diamonds and Rust της Joan Baez:
Η Baez καθόταν στο σαλόνι του σπιτιού της μαζί με τον άντρα της, τον αντιπολεμικό ακτιβιστή David Harris, όταν χτύπησε το τηλέφωνο. Το σήκωσε και ήταν ο Dylan. Μίλησαν λίγο και ύστερα η Baez έκατσε κι έγραψε το πιο τρυφερό, μελαγχολικό τραγούδι που έχει ποτέ γραφτεί για έναν έρωτα, που έχει πια πεθάνει. Πολλές φορές σκέφτομαι την Baez να κάθεται στο σαλόνι, ίσως στα πόδια του άντρα της και να διαβάζει εφημερίδα, το τηλέφωνο να χτυπά, να το σηκώνει, να παγώνει ο χρόνος, να μιλά λίγο και ύστερα να το κλείνει. Τον Harris να ρωτά «ποιος ήταν», εκείνη να απαντά «ο Dylan». Έπειτα να κρύβεται στο δωμάτιο και να γράφει αυτό το τραγούδι. Δεν σκέφτομαι ποτέ τι είπαν στο τηλέφωνο. Πιθανότατα την έπιασε μονότερμα και της έλεγε διάφορα ακατάληπτα πράγματα που τον απασχολούσαν, χωρίς να αναρωτηθεί καν τι κάνει εκείνη.
Η παραπάνω συμπλεγματική ιδιοσυγκρασία αναδεικνύεται μέσα από την σκηνοθεσία του James Mangold, υπό την καθοδήγηση του ίδιου του Dylan και δεν μπορώ παρά να αναρωτηθώ: «πόσο χειρότερος θα μπορούσε να φαίνεται ο Bob, εάν δεν είχε βοηθήσει ο ίδιος στην προσέγγιση του χαρακτήρα του;». Πράγματι, αν και η ταινία περιλαμβάνει αρκετή από την λάμψη του Hollywood και, δη, αυτή του νεαρού πρωταγωνιστή, που ενσάρκωσε τον θρυλικό μουσικό άψογα –θυμίζει Dylan μέχρι και στο περπάτημα –αυτό που την υπερκαλύπτει είναι η απορία του θεατή ως προς τα κίνητρά του, που τον καθιστούν, μέχρι σήμερα, μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της φολκ -ροκ σκηνής. Ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση προκαλεί ο τρόπος με τον οποίο επιλέγεται να αναδειχθεί η σχέση του Dylan με την Baez, μία ήδη «φτασμένη» μουσικό της φολκ, όταν γνωρίστηκαν, που όχι μόνο βοήθησε στην ανάδειξή του, αλλά τον ερωτεύτηκε με τον πιο απόλυτο τρόπο.
Πράγματι, πολλοί λένε πως οι γυναίκες δεν ερωτεύονται παρά μόνο τις ερωτεύονται, παραμένοντας εγκλωβισμένες στην παθητικότητα. Γι’ αυτό άλλωστε, λένε, δεν υπάρχει θηλυκό για την έννοια του εραστή, παρά μόνο η παθητική μετοχή “ερωτευμένη”. Πρόσφατα, δε, διάβασα και ένα κείμενο του Ηλία Πετρόπουλου, στο οποίο αναφέρει ότι οι γυναίκες δεν ερωτεύονται όπως οι άντρες. Μαθαίνοντας, ωστόσο, κανείς για τον έρωτα της Baez για τον Dylan δεν μπορεί παρά να πιστέψει ότι ίσως έχουν δίκιo, καθώς αν μια γυναίκα ερωτευτεί γραφεί μια τέτοια τραγουδάρα όπως το Diamonds and Rust. Από αυτό ακριβώς το πάθος τροφοδοτούταν ακόρεστα επί σειρά ετών ο Dylan. Στην ταινία Complete Unknown, μάλιστα, ο σπουδαίος μουσικός, φαίνεται να κατευθύνει ολόκληρη τη συμπεριφορά του, προκειμένου να αποκτήσει αυτά τα απολαυστικά «μεζεδάκια προσοχής» τόσο από την Baez, όσο και από τους γύρω του. Για να το πετύχει αυτό, δε, θέλει να προκαλεί το συνεχές ενδιαφέρον, προβάλλοντας μια φανταστική εκδοχή του εαυτού του, την οποία καθιστά μυθολογία του. Δεν είναι, άλλωστε, τυχαίο που στην αυτοβιογραφία του περιλαμβάνει συνειδητά πολλά ψευδή γεγονότα, ενώ ακόμα και στην ίδια την ταινία αναφέρει στους «προμηθευτές προσοχής» του –κυρίως γυναίκες –ότι δούλευε στο τσίρκο, πράγμα αναληθές.
Την ίδια στιγμή, λοιπόν, που όλα συνηγορούν στο γεγονός ότι ο Dylan έχει στοιχεία ναρκισσισμού, προχωρώντας συνεχώς σε αναμόχλευση συναισθημάτων και αντιδράσεων από τους φίλους, τους συνεργάτες, τις ερωτικές του συντρόφους και το κοινό του εν γένει, στην ταινία επιλέγεται ένα είδος αποστασιοποίησης όσον αφορά την προσέγγιση της σχέσης του με την Baez, παρότι η καριέρα του και η ζωή του ταυτίστηκε με εκείνης. Κολακεία, θαυμασμός, προσοχή, φόβος, χειροκρότημα, επιβεβαίωση, μία ακόμα δήλωση της Baez ότι «πληγώθηκε από εκείνον» ή ότι ο «Dylan είναι ο απόλυτος άνδρας» για εκείνη, όλα αποτελούν την όψη του ίδιου νομίσματος για έναν εκπληκτικό μουσικό, μα εξαιρετικά συμπλεγματικό άνδρα. Πολλοί ανέφεραν ότι η ταινία έφερε, επιτέλους, την δικαίωση για την Baez. Προσωπικά δεν το πιστεύω αυτό, διότι για εμένα η Baez έχει τη δύναμη του ίδιου του γυναικείου βιώματος κι έτσι έγραψε μουσική για τον γυναικείο έρωτα. Δεν ήταν αποστασιοποιημένη, ήταν η πιο θαρραλέα εμπλεκόμενη: Θεά. Ατρόμητη. Εραστίς.
