Cinema

Published on December 28th, 2021

0

Don’t Look Up – Η αποσάθρωση του δημόσιου λόγου στην Κοινωνία του Θεάματος

Μπορεί για την κριτική του Spider-Man: No Way Home να μην εξέφρασε κάποιος άλλος από εμάς άποψη, όμως με το κείμενο για το Don’t Look Up το ποτήρι ξεχείλισε! O Σόλωνας Παπαγεωργίου απαντά στη σκληρή κριτική του Νίκου Γιακουμέλου, υπερασπιζόμενος την ταινία του McKay!

Στο εξαιρετικό βιβλίο του με τίτλο Διασκέδαση Mέχρι Θανάτου, ο Neal Postman εξηγεί πως η εφεύρεση της τηλεόρασης συντέλεσε στην αποσάθρωση του δημόσιου λόγου στην Αμερική. Η ταχεία αναμετάδοση γεγονότων, αποκομμένων από το πλαίσιο αναφοράς τους, η απομάκρυνση από τον γραπτό λόγο -οι λέξεις του οποίου έχουν ενδεχομένως τετριμμένο, μα πάντοτε υπαρκτό νόημα-, καθώς και η εμμονή με την ψυχαγωγία, στερούν το περιεχόμενο από τις δημόσιες συζητήσεις.

Στο Don’t Look Up ο Adam McKay, προβληματισμένος εδώ και καιρό για την παρακμή της Κοινωνίας του Θεάματος, χρίζει τον Leonardo DiCaprio και την Jennifer Lawrence ερευνητές αστρονόμους και τους αναθέτει την εξής αποστολή: να ενημερώσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες για την επικείμενη καταστροφή του πλανήτη από έναν κομήτη. Στον δρόμο τους θα βρουν τη λαϊκίστρια πρόεδρο που υποδύεται η Meryl Streep και σύσσωμο το σύστημα, με κύριους εκπροσώπους του τους τηλεοπτικούς παρουσιαστές Cate Blanchett και Tyler Perry, που επιθυμούν να αναμεταδώσουν τις, καταστροφολογικές και μη, ειδήσεις με μπρίο, κέφι και μεράκι.

Όσοι θυμούνται τον McKay από το Vice θα αναγνωρίσουν τη σκηνοθετική σφραγίδα του στην καινούρια του ταινία. Το (συχνά ελλειπτικό) μοντάζ χαρίζει μεγάλη ταχύτητα στον ρυθμό της ταινίας, η οποία επιταχύνεται περαιτέρω από τις αποδόσεις των διαλόγων εκ μέρους των ηθοποιών. Ο σκηνοθέτης σπάει τον τέταρτο τοίχο, απευθύνεται στο κοινό, κόβει, ράβει και δημιουργεί ένα «κολάζ» που θέτει ως προτεραιότητα τη σάτιρα και το πολιτικό σχόλιο, παρά τη δραματουργία. Ως προς αυτό, επιτυγχάνει τον σκοπό του, καθώς η ταινία του μιλάει στο κοινό παρουσιάζοντας όσα έλεγε και ο Neal Postman στο βιβλίο του· δηλαδή, μια Αμερική που αποπροσανατολίζεται εύκολα, που όταν ενημερώνεται δίνει αξία στον κίτρινο τύπο, στα memes, στο γκλάμουρ, στις θεωρίες συνωμοσίας, στα ποπ τραγούδια.

Οι Αμερικανοί πολίτες δεν παίρνουν στα σοβαρά την επικείμενη καταστροφή τους. Το σχόλιο αυτό του McKay αποδίδεται εύστοχα χάρη στους ηθοποιούς που επέλεξε και τους ρόλους τους, πολλοί εκ των οποίων αντικατοπτρίζουν υπαρκτές προσωπικότητες και περσόνες. Η κυβέρνηση της ταινίας παραπέμπει στην κυβέρνηση του Donald Trump, οι καναλάρχες και οι παρουσιαστές θυμίζουν τα αναρίθμητα δίκτυα της αμερικανικής τιβί, ο δισεκατομμυριούχος που όλο βαυκαλίζεται φέρει στοιχεία από τον αστροναύτες και πολιορκητές του διαστήματος Elon Musk και Jeff Bezos, ενώ ο χαρακτήρας του Leonardo DiCaprio θα μπορούσε κάλλιστα να είναι ένα οποιοδήποτε πρόσωπο που μεθά από τη δύναμη του συστήματος μα δεν διαφθείρεται εντελώς. Η ανατριχιαστικότερη λεπτομέρεια αφορά στη σύνδεση με τη δική μας συνθήκη: υπάρχουν αρκετές αντιστοιχίες μεταξύ των ΗΠΑ του «Don’t Look Up» και της Ελλάδας του Covid-19.

Η ταινία υπηρετεί πιστά το «είδος» της κοινωνικής σάτιρας, στις σύγχρονες προδιαγραφές του, με όλα τα θετικά κι αρνητικά που συνεπάγεται αυτό. Παρά την ασταμάτητη ειρωνεία -η οποία καταντάει κουραστική εάν ο δημιουργός δεν έχει να αντιπροτείνει και κάτι- που σερβίρει στο κοινό σε κάθε του σκηνή, το Don’t Look Up στρέφει κατά στιγμές το βλέμμα του θεατή προς την ουσία που κρύβεται στον αποσυντονισμένο κόσμο όπου κατοικούμε – ιδίως στην τελευταία του σκηνή. Καυστικό, μεταμοντέρνο, με ρυθμούς που δεν επιτρέπουν να βαρεθείς: ακόμα μία επιτυχία για τον Adam McKay, μία από τις καλές ταινίες που ίσα που προλαβαίνετε να δείτε πριν από τον δικό σας, μας, αφανισμό.

Tags: , , , ,


About the Authors

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και σπούδασε στου Ζωγράφου. Δεν άλλαξε και ποτέ παραστάσεις, οπότε η ζωή του μάλλον θα είναι αρκετά βαρετή. Τι δεν είναι βαρετό, όμως; Το περιεχόμενο αυτή της σελίδας.



Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to Top ↑