Το καλοκαίρι του μακρινού 2019, σε μία εκδήλωση του 2ου Smass Fest σχετικά με τη «ριζοσπαστικότητα στα comics», ο Steve Stivaktis μας μίλησε για τα queer comics, δηλαδή τα comics που είναι συμπεριληπτικά ως προς το σεξουαλικό προσανατολισμό των χαρακτήρων τους. Ουσιαστικά, πρόκειται για comics που στον κόσμο τους οι straight χαρακτήρες δεν είναι το default character setting, χωρίς η ιστορία του comic να εκτυλίσσεται απαραίτητα γύρω από το σεξουαλικό προσανατολισμό τους. Είναι πρόδηλο ότι ιδιαίτερα στα comics περασμένων δεκαετιών, η δημιουργία lgbtq+ χαρακτήρων ήταν σπάνια, ενώ ακόμα κι όταν κάποιος δημιουργός έφτιαχνε έναν τέτοιο χαρακτήρα, τις περισσότερες φορές χαρακτηριζόταν από στερεοτυπική ή και καρικατουρίστικη παρουσίαση, ένα φαινόμενο που εντοπίζεται σε ολόκληρη την ποπ κουλτούρα της εποχής. Στα σύγχρονα comics η κατάσταση έχει εμφανώς βελτιωθεί, όμως έχει ανοίξει μία σφοδρή αντιπαράθεση στους κόλπους της διεθνούς comic κοινότητας σχετικά με το diversity, με τους πολέμιούς του να κατηγορούν τις νέες τάσεις για λογοκρισία στο βωμό της “πολιτικής ορθότητας”.
Ο Steve Stivaktis, δημιουργώντας τα δικά του comics, έχει θέσει στόχο «να γράφει τις ιστορίες που θα ήθελε να είχε όταν ήταν μικρός» και ως εκ τούτου το queer στοιχείο ήταν ορατό στις μέχρι σήμερα αυτοεκδόσεις του, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν το Εσμέ και η Σκιτσούχτρα. Η πιο ολοκληρωμένη queer comic ιστορία του -μέχρι σήμερα- είναι η Σπαζοραχούλα, το comic που κυκλοφόρησε πριν λίγες εβδομάδες στο Comicdom-Con Athens 2021, το οποίο δημιούργησε σε συνεργασία με την Έλενα Γώγου (Άρπη, Undead, Bloodfest), η οποία ανέλαβε το σχέδιο του comic. Τρόπον τινά, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η πρώτη “επίσημη” εμφάνιση των δύο νεαρών δημιουργών comics, καθώς μετά από πολλές -πρωτότυπες και καλοδουλεμένες- αυτοεκδόσεις, είναι το πρώτο τους comic που τυπώνεται και κυκλοφορεί από εκδοτικό οίκο, τη Jemma Press, η οποία για μία ακόμη φορά αποδεικνύει ότι έχει διαρκώς ανοιχτά τα ραντάρ της στην ελληνική comic σκηνή.
Στις σελίδες της Σπαζοραχούλας εκτυλίσσεται μία fantasy περιπέτεια, η οποία λαμβάνει χώρα μεταξύ δύο τόπων, της Φρυκτωρίας και της Σπαζοραχούλας. Η Φρυκτωρία είναι ένα τυπικό χωριό, ο «απάνω κόσμος», στον οποίο ζουν την καθημερινότητα τους οι θνητοί, ανάμεσά τους και ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, ο τσοπάνος Κωνσταντής, που μόνες του έγνοιες είναι τα ζωντανά του και ο έρωτας που αναζητά. Ταυτόχρονα όμως επιθυμεί να ταξιδέψει και σε άλλα μέρη αφού, όπως ο ίδιος μαρτυρά, μόνο αυτό το χωριό της Φρυκτωρίας έχει δει στη ζωή του. Αντιλαμβάνεται λοιπόν την εσωτερική του ανάγκη να γνωρίσει και άλλους τόπους πέρα από την τυπική κλειστή κοινωνία του χωριού του.
Ξαφνικά, η ζωή του θα ανατραπεί εντελώς όταν θα πέσει σε ένα ρήγμα που θα τον ρίξει σε ένα μπουντρούμι της Σπαζοραχούλας, ενός τόπου όπου κατοικούν πλάσματα θεϊκά και αθάνατα. Σε εκείνο το μπουντρούμι βρίσκει έγκλειστο και αλυσοδεμένο τον Πάρι, έναν υπηρέτη και παλλακίδο του θεού Ήλιου που, πέραν του εγκλεισμού, του έχουν κλέψει και τις δυνάμεις του. Αυτή είναι η αρχή της κοινής τους περιπέτειας, στην οποία ο Κωνσταντής βοηθά τον Πάρι να επανακτήσει τις χαμένες δυνάμεις του με αντάλλαγμα τη βοήθεια του Πάρι, προκειμένου να επιστρέψει στο χωριό του, στη Φρυκτωρία. για να επανέλθει στην κανονική του ζωή, μακριά από επικίνδυνες περιπέτειες και μαγείες.
Στο fantasy setting στο οποίο εκτυλίσσεται η περιπέτεια του Κωνσταντή είναι κανονικοποιημένη η ποικιλία του σεξουαλικού προσανατολισμού των ανθρώπων (και των υπόλοιπων πλασμάτων). Ούτε ανάμεσα στους θνητούς της Φρυκτωρίας, ούτε στους θεούς και τους ημίθεους της Σπαζοραχούλας είναι οι straight ο default σεξουαλικός προσανατολισμός. Κάθε πλάσμα είναι ιδιαίτερο, με τα δικά του χαρακτηριστικά (ανθρώπινα ή μη), τα συναισθήματά του και την σεξουαλικότητα του, που είναι αποκλειστικά προσωπική του υπόθεση. Πάντως η queer πλευρά του comic δεν βρίσκεται στο επίκεντρο της υπόθεσης, υπάρχει απλώς ως δεδομένο του φανταστικού κόσμου του comic. Η θεματική του comic ταξινομείται στο είδος του fantasy. Ο έρωτας, το φλερτ, τα σεξουαλικά υπονοούμενα εμφανίζονται συχνά στην ιστορία, κυρίως όμως για λόγους character development και ως αφορμές για δημιουργία χιουμοριστικών καταστάσεων κι όχι ως βασική πλοκή της ιστορίας. Βέβαια δεν πρέπει να θεωρήσουμε ότι θα ήταν αρνητικό ή κατακριτέο να αφορούσε το ζήτημα του σεξουαλικού προσανατολισμού ολόκληρη την πλοκή ενός comic. Απλώς εδώ δεν συμβαίνει.
Ο φανταστικός κόσμος της Σπαζοραχούλας αντλεί σε πολλά σημεία την έμπνευσή του απ’ την αρχαία ελληνική μυθολογία, κυρίως απ’ τη μορφή με την οποία έχει κάνει την εμφάνισή της στην ποπ κουλτούρα. Έτσι συναντούμε παραλλαγές θεών και πλασμάτων της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το θεό Ήλιο, αλλά πλάσματα όπως τις (αρσενικές) Σειρήνες ή τις Μάγισσες. Γενικώς το ελληνικό και ανατολίτικο στοιχείο γίνεται αισθητό στην ιστορία, αφού (πέραν της μυθολογίας) στο σενάριο εμφανίζονται σύντομα -συχνά χιουμοριστικά- σχόλια για την ελληνική πραγματικότητα. Ακόμα και ο πρωταγωνιστής, ο Κωνσταντής, είναι ένας χαρακτήρας που θα μπορούσε να είχε προέλθει απ’ την αγροτική ελληνική επαρχία προηγούμενων αιώνων, εάν βέβαια εκείνη την εποχή υπήρχε συμπερίληψη lgbtq ατόμων.
Το σχέδιο της Έλενας Γώγου είναι πανέμορφο και κερδίζει τον αναγνώστη ήδη απ’ το πρώτο ξεφύλλισμα. Τα ατμοσφαιρικά τοπία είναι γεμάτα λεπτομέρειες, ενώ κάθε πλάσμα είναι προσεκτικά «σμιλευμένο» έτσι ώστε να τονίζεται η διαφορετικότητά του. Η δράση ζωντανεύει στο χαρτί, ενώ επιβλητικές μορφές όπως οι Μάγισσες προκαλούν ανατριχίλα στον αναγνώστη. Αξιοπρόσεκτο σημείο του comic είναι και ένα δισέλιδο προς τη μέση της ιστορίας, στο οποίο συνέβαλαν με τα σχέδιά τους και το προσωπικό τους στυλ και τρεις άλλοι σχεδιαστές: ο Rubus Ρουμπούλιας, ο Γιώργος Κομιώτης αλλά και ο ίδιος ο Steve Stivaktis.
Στις σελίδες της Σπαζοραχούλας κυριαρχεί αυτή η «χρωματίλα» που ενόχλησε κάποιους ακραία συντηρητικούς στα τραπεζάκια ορισμένων καλλιτεχνών του φετινού Comicdom-Con Athens. Πράγματι, είναι μέρος μίας σύγχρονης τάσης που δίνει βάρος στη συμπερίληψη, στο diversity, το οποίο προκαλεί έντονες αψιμαχίες ανάμεσα στους αναγνώστες comics διεθνώς. Όμως αντίστοιχα ελληνικά comics σπανίζουν ακόμα και σήμερα και όσα έχουμε την ευκαιρία να διαβάσουμε έχουν κυκλοφορήσει κυρίως με την μορφή της αυτοέκδοσης (με χαρακτηριστικότερα τα δύο τεύχη του Τσοντοκόμικ). Ίσως είναι -μέχρι στιγμής- το πιο ολοκληρωμένο ελληνικό queer comic που διηγείται μία πολυσέλιδη ιστορία με τέτοια καλλιτεχνική ποιότητα. Όμως ανάλογης σημασίας προσπάθειες έχουν υπάρξει και στο παρελθόν στα ελληνικά comics, ενώ είναι βέβαιο ότι στο σύντομο μέλλον το diversity στοιχείο θα ενισχυθεί ακόμα περισσότερο, καθώς η ελληνική comic σκηνή είναι αποδεδειγμένα συμπεριληπτική, με έντονη ευαισθησία στα ζητήματα φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού και συνεχώς ενισχύεται με νεότερους δημιουργούς που φέρνουν μεγαλύτερη ποικιλομορφία και φρέσκες ιδέες.
