Είναι πάντα πολύ ευχάριστο όταν ένα αξιόλογο, ριψοκίνδυνο έργο καταφέρνει να αποκτήσει ευρεία απήχηση, κόντρα σε όλες τις πιθανότητες. Το Trainspotting είναι ένα από αυτά τα βιβλία τα οποία κανένας (ούτε καν ο συγγραφέας του, ο Irvine Welsh, ούτε ο εκδότης του) πίστευε ότι θα καταφέρει να ξεχωρίσει… Και όμως, όχι μόνο έγινε ιδιαίτερα δημοφιλές στο βρετανικό αναγνωστικό κοινό, αλλά ενέπνευσε και την ομότιτλη ταινία του Danny Boyle, που θεωρείται σήμερα από πολλούς ένα από τα σπουδαιότερα φιλμ στην ιστορία.
Σε αντίθεση με την ταινία, το βιβλίο δεν έχει ενιαία πλοκή, αλλά είναι συλλογή μικρών ιστοριών, με επίκεντρο μία παρέα νεαρών τοξικομανών που περνάει τον χρόνο της στις παρακμιακές γειτονιές του Εδιμβούργου των 80s. Ο Mark Renton, ο Sick Boy, ο Spud και πολλοί ακόμα αναλώνουν τις ζωές τους παίρνοντας ναρκωτικά, φλερτάροντας ασύστολα, κάνοντας κομπίνες και μικρο-ληστείες και αφήνοντας έτσι τις μέρες να περάσουν, τόσο γρήγορα όσο και τα τρένα που φεύγουν μακριά από την Σκωτία…
Αυτό που αναδεικνύει τρομερά το έργο του Welsh, είναι η πολύ ωμή παρουσίαση των οικονομικά αποδυναμωμένων περιοχών της παλιάς Σκωτίας. Ο κυριότερος πρωταγωνιστής, ο Mark Renton, είναι απογοητευμένος με την ζωή του, καθώς ζει σε μια κοινωνία που τον έχει ήδη απορρίψει πριν καν γεννηθεί. Όντας παιδί του γκέτο, ο Renton βιώνει στο πετσί του την φτώχια και το αίσθημα της ματαιότητας, στερούμενος ευκαιρίες για κοινωνική ανέλιξη. Με την ανεργία να θερίζει και την οικογένειά του να κλονίζεται από τον θάνατο του αδερφού του, αποφασίζει να ανταποδώσει τον κόλαφο στην κοινωνία και να την απορρίψει και ο ίδιος με την σειρά του, τελείως λανθασμένα και νιχιλιστικά, με την χρήση ηρωίνης, βλέποντας το κάθε λεπτό να περνάει, σαν τρένο στο οποίο ποτέ δεν επιβιβάζεται… Αυτή η συμπεριφορά, φυσικά, δεν οδηγεί πουθενά και όπως θα καταλάβει και ο ίδιος ο Mark, θα χρειαστεί μια πολύ δραστική αλλαγή για να δραπετεύσει από την σαπίλα.
Το βιβλίο, το οποίο στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οξύ σε εξαιρετική μετάφραση από τον Θάνο Καραγιαννόπουλο, απευθύνεται ξεκάθαρα σε ένα ιδιαίτερο κοινό. Η γραφή του είναι πολύ απλή, αλλά ταυτόχρονα ιδιοφυής. Εμπεριέχει βαριά χρήση της αργκό, βωμολοχιών και έντονου κυνισμού στις αφηγήσεις των ηρώων του, οι οποίοι είναι όλοι τους παιδιά των σκοτσέζικων δρόμων.
Έτσι, δημιουργεί μια πολύ ξεχωριστή ατμόσφαιρα, μεταφέροντας τον αναγνώστη στο Λιθ μιας άλλης εποχής, πολλές δεκαετίες πίσω, με τα φαινομενικά ατέλειωτα μπαρ και πάρτι, τα ναρκωτικά να κυκλοφορούν παντού στους δρόμους και τους κατοίκους του να ψάχνουν για μεροκάματο και επιβίωση. Είναι ένα έργο εξαιρετικά ζωντανό, ένα έργο που από την πρώτη σελίδα μέχρι την τελευταία του θα σε ταξιδέψει και θα σε κρατήσει σφιχτά στον μοναδικό κόσμο του…
Δίχως αμφιβολία, το πρώτο σύγγραμμα του Irvine Welsh είναι και το magnum opus του. Όσοι είστε φαν της ταινίας, αλλά και συγγραφέων όπως ο Bukowski, ο Chuck Palahniuk και η (δικιά μας) Νικόλ Ρούσσου, σίγουρα θα χρειαστείτε το Trainspotting για την βιβλιοθήκη σας.
