Το Blacksad είναι ένα από τα πιο δημοφιλή ευρωπαϊκά κόμικ των τελευταίων δεκαετιών. Το έργο των Juan Diaz Canales (σενάριο) και Juanjo Guarnido (σχέδιο) διηγείται τις περιπετειες του John Blacksad, μίας ανθρωπόμορφης γάτας που είναι ιδιωτικός ντετέκτιβ στην Αμερική της δεκαετίας του ’50. Έχει συγκεντρώσει πλήθος βραβείων, μεταξύ αυτών και δύο Eisner το 2013 για τον 4ο τόμο της σειράς.
Στα ελληνικά έχουν δημοσιευτεί κάποιες από τις ιστορίες του (και στο περιοδικό 9) ωστόσο τώρα, για πρώτη φορά, έρχεται από τις εκδόσεις Μικρός Ήρως ένας τόμος που περιλαμβάνει και τις 5 αυτοτελείς ιστορίες που έχουν κυκλοφορήσει από το 2000 μέχρι σήμερα. Με το Omnibus αυτό, έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε το σκοτεινό και ρεαλιστικό νουάρ αριστούργημα με την τόσο μεγάλη επιρροή — εμφανής σε πρόσφατες σειρές όπως το Exit Stage Left: The Snagglepuss Chronicles.
Ο κόσμος του Blacksad είναι γεμάτος από ανθρωπόμορφα ζώα τα οποία συχνά αναλαμβάνουν ρόλους που είναι συνεπείς με υπάρχοντα στερεότυπα ή με κάποια από τα χαρακτηριστικά τους. Για παράδειγμα, η αστυνομία αποτελείται από σκύλους, οι κακοποιοί συχνά είναι σαύρες και φίδια, ένας γλοιώδης ρεπόρτερ είναι νυφίτσα ενώ μία ομάδα από ρατσιστές και ακροδεξιούς αποτελείται από κατάλευκες φώκιες. Ο πρωταγωνιστής μας, ως ευφυής, επιδέξιος και με ιδιοσυγκρασιακή συμπεριφορά είναι -όχι τυχαία- γάτα. Όλο αυτό είναι σαφώς επηρεασμένο από την παράδοση της Disney και των κόμικ με funnyanimals ωστόσο κάπου εδώ τελειώνουν οι ομοιότητες γιατί η άλλη μεγάλη επιρροή του Blacksad προέρχεται από το νουάρ αστυνομικό μυθιστόρημα.
Ακολουθώντας αυτά τα μοτίβα, η αφήγηση γίνεται σε πρώτο πρόσωπο, μέσα από εσωτερικούς μονολόγους του πρωταγωνιστή -συνήθως ιδιωτικού ντετέκτιβ- που αποκαλύπτουν την απαισιόδοξη οπτική του για τον κόσμο, την καχυποψία απέναντι στους γύρω του αλλά και την αποφασιστικότητα του στο να λύσει το μυστήριο. Η δομή της ιστορίας είναι και αυτή εμπνευσμένη από τη νουάρ παράδοση τόσο της λογοτεχνίας όσο και του κινηματογράφου, ξεκινώντας συχνά με «πλάνα» μεγαλουπόλεων και σκωπτικά σχόλια του πρωταγωνιστή για να ακολουθήσουν λεπτομέρειες ενός αποτρόπαιου εγκλήματος. Το φινάλε περιλαμβάνει μία σειρά ανατροπών όπου η αποκάλυψη των εγκληματιών δεν συνοδεύεται πάντα από την κάθαρση καθώς η δυνατότητα άσκησης καθαρών ηθικών κρίσεων έχει συσκοτιστεί.
Έτσι, το Blacksad δεν δομείται γύρω από καθαρές γραμμές «καλού-κακού». Κυριαρχεί σε κάθε ιστορία ένας κεντρικός villain που αποκαλύπτεται στο τέλος όμως μία σειρά από χαρακτήρες έχουν καταστεί συνεργοί ή έχουν δράσει με δικά τους ιδιοτελή κίνητρα, ακόμα και όταν βοηθούν τον Blacksad να φτάσει στη λύση. Ο ίδιος ο πρωταγωνιστής δεν διεκδικεί κάποια θέση ουδέτερου -πόσο μάλλον, ηθικά ανώτερου- παρατηρητή. Πιστός στην παράδοση του νουάρ, ακολουθεί δικούς του κανόνες, παραβαίνει το νόμο όπου το κρίνει αναγκαίο και αφήνει να παρασυρθεί από τα συναισθήματα του, κυρίαρχα την οργή για έναν κόσμο που διαρκώς τον απογοητεύει. Η δικαιοσύνη κυριαρχεί πάντα εν μέρει — πάντα παραμένει ένα «υπόλοιπο» αδικίας για το οποίο ούτε η αστυνομία ούτε ο εφευρετικός ντετέκτιβ μπορούν να κάνουν κάτι.
Εκεί που ο Canales κάνει το βήμα παραπάνω και «σπάει» από τα όρια του νουάρ είναι στην απόδοση ενός ευρύτερου ιστορικού και κοινωνικού πλαισίου το οποίο παίζει ρόλο στην ιστορία. Μέσα από τις περιπέτειες του Blacksad, απομυθοποιείται η μεταπολεμική Αμερική του ’50. Όχι τυχαία, πρόκειται για μία ιστορική περίοδο που μέχρι και σήμερα εμφανίζεται με νοσταλγικό τρόπο σε πολλές αφηγήσεις ως μία εποχή «αθωότητας» και «ευημερίας».
Ωστόσο, ο ρατσισμός και οι φυλετικές συγκρούσεις, η αντικομμουνιστική υστερία και η φτώχεια είναι τα στοιχεία που διαπερνούν το κόμικ. Το έγκλημα δεν εξελίσσεται σε κοινωνικο κενό αλλά καθορίζεται από ένα πλαίσιο ανισοτήτων. Οι εγκληματίες συχνά προστατεύονται από θέσεις εξουσίας και κοινωνικά στερεότυπα ενώ οι υπόλοιποι χαρακτήρες, προσπαθούν να ανελιχθούν μέσα από το κοινωνικό σύνολο, συχνά «πατώντας» πάνω στο διπλανό τους.
Το κράτος συχνά μένει στέκεται αδιάφορο ή ακόμα και συνεργεί στην τέλεση του εγκλήματος ενώ στην περίπτωση της τρίτης ιστορίας (Κόκκινη Ψυχή, κυκλοφόρησε το 2005), ο μακαρθισμός και οι διώξεις κομμουνιστών ή οποιουδήποτε συσχετίζεται μαζί δίνουν τον τόνο. Η δεκαετία του ’50 δεν είναι η ενσάρκωση του «αμερικανικού ονείρου» αλλά μία κοινωνία διχασμένη, γεμάτη πάθη και ανεκπλήρωτες φιλοδοξίες.
Όλα αυτά δοσμένα εξαιρετικά από τον Juanjo Guarnido, ο οποίος μεταξύ άλλων, έχει εργαστεί και ως ο κεντρικός σχεδιαστής στην ταινία της Disney, Ταρζάν. Στα καρέ του ξεχωρίζουν οι καθαρές γραμμές, η έντονη εκφραστικότητα των προσώπων και η επιμονή στη λεπτομέρεια σε όλους τους χαρακτήρες. Η εστίαση στα πρόσωπα, ιδίως σε τραγικές στιγμές, αποτυπώνει όλη την ικανότητα του σχεδιαστή να αποτυπώσει ένα εύρος συναισθημάτων πάνω σε ανθρωπόμορφα ζώα με τα οποία έχουμε συνηθίσει γελάμε.
Κυριαρχούν τα έντονα χρώματα αλλά και οι διαρκείς αντιθέσεις, η προσεκτική δουλειά γύρω από τις σκιές και τους φωτισμούς που εντείνουν το ρεαλισμό του κόμικ. Συγχρόνως, κάθε καρέ είναι πυκνά σχεδιασμένο, με «γεμάτα» background και με πολύ λεπτομερή απόδοση του περιβάλλοντος είτε πρόκειται για το δωμάτιο του πρωταγωνιστή είτε για τον κεντρικό δρόμο της Νέας Ορλεάνης.
Tο Blacksad δεν προσφέρεται για πρόχειρες αναγνώσεις, κάθε σελίδα σου επιβάλλεται και σε υποχρεώνει να αφιερώσει τον αναγκαίο χρόνο για εκτιμήσεις το σχέδιο του Guarnido, αυτή την εντυπωσιακή μείξη ρεαλισμού, ανθρωπόμορφων ζώων και, όπου χρειάζεται, κινηματογραφικής δράσης και βίας.
Σε μια χρονιά ιδιαίτερα ανταγωνιστική, γεμάτη με πολύ καλές επιλογές στις ελληνικές μεταφράσεις, το Blacksad καταφέρνει να ξεχωρίσει. Σε καθηλώνει από την πρώτη σελίδα μέχρι την τελευταία και αποδεικνύει ότι δικαίως θεωρείται ένα από τα σύγχρονα αριστουργήματα των κόμικ.
