Είναι γνωστό σε κάθε τακτικό αναγνώστη/-τρια κόμικς ότι παράλληλα με τις κυκλοφορίες των εκδοτικών οίκων, υπάρχει ένα ολόκληρο κομιξικό σύμπαν κρυμμένο στα φεστιβαλικά τραπεζάκια των αυτοεκδόσεων. Εκεί μπορείς να ανακαλύψεις μία τεράστια ποικιλία κόμικς· από σκληρά underground ιστορίες μέχρι μυθολογικές αφηγήσεις, κόμικς από φτασμένους/-ες κομίστες/-τριες μέχρι ανθολογίες από μεγάλες παρέες, κάθε είδους φορμάτ και μέγεθος, βιβλιοδεσία και επιλογή χρωματικής παλέτας. Ουσιαστικά, οι αυτοεκδόσεις κόμικς δεν είναι (μονάχα) ανάγκη των νέων που δεν έχουν συνεργασία με εκδοτικό οίκο, αλλά μία εναλλακτική διαδρομή, ένας χώρος απόλυτης καλλιτεχνικής ελευθερίας και απρόσκοπτης δημιουργικότητας. Το βάρος του κόστους παραγωγής και διανομής που επωμίζονται οι self–publishers αντισταθμίζεται έτσι με την απόλυτη ελευθερία στον πειραματισμό με νέα αφηγηματικά μονοπάτια και σχεδιαστικά στυλ, με σκοπό την διαμόρφωση του προσωπικού τους καλλιτεχνικού αποτυπώματος.
Όλα τα παραπάνω καθιστούν την εξερεύνηση των πάγκων των αυτοεκδόσεων ένα ιδιαίτερο task σε κάθε φεστιβάλ κόμικς και την ανακάλυψη μιας ποιοτικής νέας ανεξάρτητης δουλειάς, μία από τις πιο συναρπαστικές εμπειρίες της αναγνωστικής χρονιάς.
Παρακάτω, προτείνουμε 5 τίτλους που πρόσφατα ξεχώρισαν στο συναρπαστικό σύμπαν των αυτοεκδόσεων κόμικς.
Το Κλάμα της Μέδουσας
Η Κόννυ Τσιχλογιάννη ανέσυρε τον μύθο της Μέδουσας προκειμένου να μιλήσει για τα περιστατικά σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο του θεάματος και το κίνημα #MeToo, αποσπώντας το βραβείο Καλύτερης Πρωτοεμφανιζόμενης στα Ελληνικά Βραβεία Κόμικς 2024. Παρά τις λίγες σελίδες και την ελλειπτική ανάπτυξη των πρωταγωνιστών του σύγχρονου timeline της ιστορίας, το κόμικ της Τσιχλογιάννη κατάφερε να ξεχωρίσει για την επικαιρότητα του θέματος, και την ευρηματική ανανοηματοδότηση ενός μυθολογικού συμβόλου μέσα από μία σύγχρονη ματιά.
Η ιστορία του κόμικ εκτυλίσσεται στο πλαίσιο μίας θεατρικής παράστασης. Η Μαρία είναι εκπαιδευόμενη ηθοποιός και δέχεται καθημερινά τις προσβολές του σκηνοθέτη και δασκάλου της, ο οποίος δεν εκμεταλλεύεται τη θέση ισχύος του μονάχα στο σανίδι, αλλά και στα παρασκήνια. Η φερέλπιδα ηθοποιός, όμως, γνωρίζει ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίσει έναν διάσημο σκηνοθέτη· κανείς δεν θα την πιστέψει, αφού δεν έχει αποδείξεις για την παρενόχλησή της, μονάχα τον λόγο της εναντίον του λόγου του.
Αναλογιζόμενη την μειονεκτική θέση της, στοχάζεται τον μύθο της Μέδουσας, επανερμηνεύοντας τον υπό το πρίσμα της γυναικείας καταπίεσης. Με αυτό το αφηγηματικό εύρημα, η Τσιχλογιάννη ξαναδιαβάζει δημιουργικά τον μύθο, αντιστρέφοντας τους ρόλους με την αξιοποίηση σύγχρονων φεμινιστικών θεωρητικών εργαλείων, όπως είχαν κάνει πολύ επιτυχημένα πριν λίγα χρόνια και οι Σοφία Κομηνέα και Ανδρέας Γιοβάνος στην δική τους διασκευή του μύθου της «Μήδειας».
Nobody Laughs Here Anymore
Η συνεργασία των Δημήτρη Αβραμόπουλου (Avram) και Μάρκου Ευλογημένου (Blessed Zines) βασίζεται στο σουρεαλιστικό παιχνίδι Exquisite Corpse στο οποίο ο καθένας από τους συμμετέχοντες παίρνει την σκυτάλη από τον προηγούμενο, συνεχίζοντας με την συμβολή του έναν διάλογο που δύναται να συνεχίζεται αέναα. Ίσως θυμάστε ότι παλιότερα από το ίδιο παιχνίδι είχε σχηματιστεί το The Very Closed Circle, μία ομάδα από την σημερινή αφρόκρεμα της σημερινής ελληνικής κόμικ σκηνής (Tasmar, Κιουτσιούκης, Ζαφειριάδης, Pan Pan, Αδαμοπούλου κ.α.) με πρωτοστάτη τον Tomek, η οποία είχε φτιάξει το ομώνυμο blog και ο καθένας με το δικό του χιουμοριστικό στριπάκι έδινε την σκυτάλη στον επόμενο. Έτσι δούλεψαν και οι Avram και Blessed Zines, ανταλλάσσοντας κάθε ημέρα και από μία σελίδα – καρέ, απαντώντας στο προηγούμενο και συνεχίζοντας έτσι την αινιγματική ιστορία που παραμένει διαρκώς υπό διαμόρφωση.
Με πρωταγωνιστή τους έναν κλόουν, οι δημιουργοί χτίζουν μία ατμόσφαιρα θρίλερ, μεταβαίνοντας από δραματικές καταστάσεις σε σκηνές δράσης και έντασης. Σε περισσότερες από 160 σελίδες, χωρίς καθόλου λόγια, με ασπρόμαυρο σχέδιο που χαρακτηρίζεται από έντονες γραμμές και το προσωπικό στυλ του καθενός, εστιάζουν στις λεπτομέρειες των προσώπων και του περιβάλλοντος, φορτίζοντας την αφήγηση του κόμικ με αγωνία και ψυχολογική ένταση.
Γίνεται Πόλεμος Εκεί Έξω
Σε επιμέλεια και πάλι του Μάρκου Ευλογημένου (Blessed Zines) κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες επιπλέον και μία ανθολογία κόμικς με θέμα την κρατική καταστολή. Το ζήτημα απασχόλησε έντονα την ελληνική σκηνή κόμικς στην περίοδο της πανδημίας, οπότε δημοσιεύονταν πολλά έργα με το hashtag #ArtVsPoliceBrutality και είχε φτιαχτεί και ένα Facebook group με τίτλο Penakia Enantion Globs προκειμένου να συγκεντρωθεί αυτός ο καλλιτεχνικός όγκος σε ένα διαδικτυακό μέρος.
Μερικά χρόνια αργότερα κι ενώ η αστυνομική βία εξακολουθεί να συνιστά ένα μείζον κοινωνικοπολιτικό πρόβλημα (εκδόθηκε, μάλιστα, μία μελέτη της Αναστασίας Τσουκαλά με τίτλο «Η Συστημική Φύση της Αστυνομικής Βίας στην Ελλάδα» από τις εκδόσεις Τόπος), μία ομάδα κομιξάδων ένωσε ιστορίες εμπνευσμένες από τραγικά περιστατικά για την κατάληξη των οποίων υπήρχε ευθύνη των οργάνων κρατικής καταστολής, όπως ο αναιτιολόγητος θάνατος του Εμπουκά στο Α.Τ. Ομονοίας ή οι πνιγμοί εκατοντάδων ανώνυμων στα ανοιχτά του Αιγαίου. Σε συνεργασία με το Παρατηρητήριο Βίας/Αυθαιρεσίας CopwatchGr, η ανθολογία λειτουργεί ως ένα εργαλείο μνήμης για τα θύματα της αστυνομικής βίας, αλλά ως και ένα κάλεσμα διαρκούς επαγρύπνησης απέναντι στη συστημική φύση της κρατικής καταστολής.
Δαγκάνα
Με έντονα Toy Story vibes ο Πανάγος αξιοποίησε το concept της δαγκάνας -εκείνου του παιχνιδιού των λούνα παρκ που αχόρταγα τρώει κέρματα αλλά σπάνια προσφέρει τα παιχνίδια του ως αντάλλαγμα- προκειμένου να σατιρίσει πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής.
Ξεκινώντας από posts στο Instagram, τα στριπάκια της Δαγκάνας με την ποπ αισθητική τους και τις κυρίαρχες έντονες αποχρώσεις του ροζ και του κίτρινου, γοητεύουν το μάτι με την πρώτη ματιά. Η αισθητική του κόμικ προέρχεται από τα αμερικάνικα underground comics, οι pop culture αναφορές είναι αλλεπάλληλες και το χιούμορ δεν περιορίζεται στην πολιτική σάτιρα, αλλά περιέχει και αγνή καφρίλα τύπου Ted και Happy Tree Friends.
Τα λούτρινα ζωάκια του μηχανήματος παρουσιάζονται παγιδευμένα μέσα στο παιχνίδι – φυλακή. Εκεί μέσα αναπτύσσουν ποικίλους μηχανισμούς επιβίωσης· καταφεύγουν στη φιλοσοφία, στην μοιρολατρία, στον μεσσιανισμό, στη διάδοση θεωριών συνομωσίας, ακόμα και σε life coaches. Σε μία μάχη όλων εναντίον όλων, οι λούτρινοι δεσμώτες δεν θα ησυχάσουν μέχρι να δραπετεύσουν ή μέχρι να καταρρεύσει το σύστημα που τους καταπιέζει (το μηχάνημα του λούνα παρκ) και να εξολοθρευθεί η δαγκάνα, το όργανο του καταπιεστή τους (του περιπτερά ιδιοκτήτη του μηχανήματος).
Είναι φανερό ότι οι πρωταγωνιστικές λούτρινες φιγούρες λειτουργούν ως «αφηγηματικά μέσα» (όπως τα χαρακτηρίζει ο ίδιος ο δημιουργός που κάνει την εμφάνισή του ανάμεσά τους), ως ένα «ευφάνταστο εύρημα» του Πανάγου προκειμένου να σατιρίσει τους δικούς μας μηχανισμούς επιβίωσης σε μία κοινωνία εκμετάλλευσης και καταπίεσης, στην οποία ο καθένας μας εγκλωβίζεται στην ρουτίνα του αδιαφορώντας για την κοινωνία γύρω του. Με τα λόγια ενός λούτρινου αρκούδου:
«Άλλος ένας χρόνος άλλαξε. Προς τι όμως όλη αυτή η χαρά; Αφού θα συνεχίσουν να υπάρχουν αυτά τα μίζερα ντουβάρια. Αυτός ο εγκλωβισμός. Αυτή η μηχανική επανάληψη της καθημερινότητας. Όλη αυτή η ζωή που σπαταλιέται σε μία προγραμματισμένη μάταιη ρουτίνα»
Kuro Ninja Avenger… And Kaiju Cat Tasumaru!
Παλαιστίνη, γκοτζίλα, νίντζα και γάτες. Αυτά είναι τα βασικά συστατικά του νέου τεύχους Kuro, της σειράς αυτοεκδόσεων του Tasmar με πρωταγωνιστές τον ίδιο και την γάτα του, στις σελίδες της οποίας έχει συμβεί μέχρι και δολοφονία πρωθυπουργού (και μάλιστα πήρε και βραβείο από τα ΕΒΚ γι’ αυτό!). Πρόκειται για την σειρά που κυκλοφορεί παράλληλα με την νέα εποχή του Hard Rock, στην οποία ο Tasmar συνδέει πιο έντονα τα storylines του με την κοινωνικο-πολιτική επικαιρότητα… και τις γατοτροφές· μία γέφυρα μεταξύ των γελοιογραφιών του Tasmar και των κόμικς του.
Στο νέο τεύχος της, η Kuro δεν αντέχει να βλέπει άλλο από τον καναπέ της την τέλεση μίας γενοκτονίας στη Γάζα και αποφασίζει να λάβει δράση. Με τα λόγια της ίδιας:
«Τα πάντα έχουν καταστραφεί και όσοι επέζησαν έχουν φύγει για το Νότο μήπως και επιβιώσουν. Και να σκεφτείς ότι όλα αυτά συμβαίνουν παραδίπλα από εμένα, εκεί που στην ευημερία μου κάθομαι και τρώω γαριδάκια και διαβάζω κόμικς»
