Το Studio Ghibli, ο μεγάλος τροφοδότης του Ιαπωνικού άνιμε, μαγεύει το ανοιχτόμυαλο κοινό των άνιμε εδώ 4 δεκαετίες. Αυτόν τον μήνα ο Hayao Miyazaki ανακοίνωσε ότι θα αναβάλει τη συνταξιοδότησή του για να μας χαρίσει το τελευταίο υπέροχο animation, Boro the Caterpillar, φέρνοντάς μας για άλλη μια φορά στον πολύχρωμο κόσμο των Totoro, Ponyo, Kiki και Chihiro.
«Τα συναισθήματά τους θα είναι δικά σας», είπε κάποτε ο Μιγιαζάκι, αλλά τι ακριβώς είναι αυτό που κάνει το έργο του Ghibli τόσο εντυπωσιακό οπτικά, μαγνητικό και απολαυστικό για κάθε ηλικία και κάθε ημισφαίριο; Το οπτικό δοκίμιο του AsherIsbrucher, «Ο συναρπαστικός ρεαλισμός του Studio Ghibli», θέλει να ερευνήσει αυτό το ερώτημα. Όπως αναφέρει το Indiewire, ο Isbrucker εξηγεί ότι το κύριο προσόν του στούντιο είναι «ο εντυπωσιακός ρεαλισμός» του.
Αν και μάλλον οι γονείς που γίνονται γουρούνια (Sprited Away), οι πριγκίπισσες πολεμίστριες που ανατράφηκαν από λύκους (PrincessMononoke) και τα γουρούνια πολεμιστές-πιλότοι (PorcoRosso) δεν είναι ο ορισμός του τι θεωρούμε «ρεαλισμό», η ικανότητα του δημιουργού να δημιουργεί σε βάθος μαγικές αφηγήσεις που φαίνονται ρεαλιστικές, λόγω της λεπτομέρειας και της θέρμης τους είναι. Αυτό είναι το «world-building» που αναφέρει ο Isburcker- αναστέλλουμε τις πεποιθήσεις μας και μπαίνουμε στον κόσμο του Ghibli, όταν ακόμα και οι πιο φανταστικές πτυχές γίνονται συναρπαστικές και γειωμένες.
Η ισορροπία ανάμεσα στη φαντασία και την πραγματικότητα είναι δύσκολη, και κάτι που προσπαθούν να δημιουργήσουν κι άλλοι σημαντικοί δημιουργοί εκτός από το Ghibli. «Κάθε οπτικό στοιχείο της ταινίας πρέπει να δημιουργηθεί από το μηδέν, δεν υπάρχει τίποτα πριν το ζωγραφίσεις. Αυτό είναι το σημείο όπου το Ghibli υπερτερεί», λέει ο Ishbrucker. «Οι δημιουργοί (του στούντιο) επιδεικνύουν μια γνώση της τεχνικής και προσοχή στη λεπτομέρεια σε κάθε μία σκηνή, ζωντανεύοντας πραγματικά τον κόσμο που βρίσκεται στο μυαλό του αφηγητή.» Άρα, όσο τραβηγμένη και αν είναι η ιστορία, ο κόσμος της ταινίας του Ghibli «φαίνεται απτός και ρεαλιστικός».
Στο «Starting Point», μια συλλογή δοκιμίων και συνεντεύξεων του 2009 που επικεντρώνεται στον ιδρυτή του Studio Ghibli, ο Miyazaki εξηγεί: «Μπορεί το άνιμε να αναπαριστά φανταστικούς κόσμους, αλλά παρόλ’ αυτά πιστεύω ότι στην καρδιά του μπορεί να έχει έναν ρεαλισμό. Ακόμα κι αν ο αναπαριστώμενος κόσμος είναι ένα ψέμα, το κόλπο είναι να τον κάνεις να φαίνεται όσο πιο ρεαλιστικός γίνεται. Για να το πούμε αλλιώς, ο δημιουργός πρέπει να δημιουργεί ένα ψέμα που να φαίνεται τόσο αληθινό που οι θεατές να σκεφτούν ότι ο αναπαριστώμενος κόσμος ίσως να υπάρχει.»
Πώς επιτυγχάνεται, λοιπόν, αυτό; Ξεκινάει από την απεικόνιση της κίνησης, η οποία μιμείται την όψη ενός φυσικού κόσμου και τη λογική του- αυτός μπορεί να είναι ο φιόγκος της Kiki που κυματίζει από τον άνεμο (Kiki’s Delivery Service), τα φώτα του Catbus που τρεμοπαίζουν (My Neighbour Totoro) ή η αργή κίνηση των τεράστιων μεταλλαγμένων εντόμων της «Nausicaa της κοιλάδας των ανέμων».
Ο Ishbrucker επισημαίνει και την ψευδαίσθηση τρεξίματος που χρησιμοποιεί το Ghibli, γνωστή ως «σεκάνς του κύκλου τρεξίματος». Με τους χαρακτήρες του Ghibli, το τρέξιμο έχει κίνητρο. Μπορεί να είναι το ξέφρενο τρέξιμο της Anna προς τη Marnie στην άμπωτη (When Marnie was there), ή η Chihiro να τρέχει για τη ζωή της μακριά από ένα πεινασμένο No Face (Spirited Away)- είναι τελείως διαφορετικό. Σε άλλα animation χρησιμοποιείται το rotoscoping, μια λιγότερο αγαπημένη τεχνική, όπου οι δημιουργοί ακολουθούν το αποτύπωμα της κινούμενης εικόνας για να δημιουργήσουν την πιο ρεαλιστική κίνηση στα σχέδιά τους- αν και είναι πιο ρεαλιστικό αυτό, ο Isbrucker υποστηρίζει ότι τα animation δεν χρειάζεται να μιμούνται κάθε στοιχείο της αληθινής ζωής, αλλά απλά να δημιουργούν ένα ανάλογό της, στο οποίο οι κανόνες μπορούν να αλλάζουν και να σπάνε για να δημιουργήσουν φαντασία.
Όπως έχει πει ο Miyazaki, «οι δημιουργοί του animation είναι και οι ίδιοι ηθοποιοί», με την έννοια ότι πρέπει να σκεφτούν τα κίνητρα των χαρακτήρων τους, όπως και το ποιοι είναι, με τι μη λεκτική συμπεριφορά και εκφράσεις. Υπάρχει επίσης η υπερβολικά λεπτή λεπτομέρεια που δημιουργεί οικειότητα- όπως η Chihiro που βάζει τα παπούτσια της, παίρνει το χρόνο της να τα χτυπήσει ελφρά, να τα κάνει άνετα και να προχωρήσει με την κίνηση ενός αληθινού μικρού κοριτσιού.
Ο Ishbrucker μας πάει επίσης μια βόλτα στο καλοφτιαγμένο κόσμο του Spirited Away. Το λουτρό φαίνεται να έχει διάφορες θέσεις εργασίας, χώρους για ύπνο, μια ποικιλία αμέτρητων μικρών λεπτομερειών που δημιουργούν την εντύπωση ότι δεκάδες ιστορίες θα μπορούσαν να εξελίσσονται γύρω από την Chihiro. Στο Princess Mononoke, οι έμφυλοι ρόλοι της Irontown παρουσιάζονται διακριτικά: η οικιακή ζωή των γυναικών, οι άντρες έξω για την αναζήτηση πόρων.
Το Ghibli έχει επίσης εδραιωθεί ως παραγωγός ιστοριών όλου του φάσματος- ώριμες, μαγικές και νοσταλγικές. Πιο απλές ιστορίες- συμπεριλαμβανομένων μερικών που θα μπορούσαν να αναπαριστούν την πραγματική ζωή, όπως το From Up on Poppy Hill και το Ocean Waves- κάθονται δίπλα δίπλα με τις ταινίες φαντασίας. Αυτό, σύμφωνα με τον Ishbrucker δείχνει την ικανότητα του Ghibli να επεκτείνει την «ενηλικίωση ενός μέσου»- να παρουσιάσει τα anime όχι μονο ως νεωτερισμό, αλλά ως αληθινό προμηθευτή ιδεών και συναισθημάτων.
Δείτε παρακάτω ολόκληρο το οπτικό δοκίμιο:
Το κείμενο είναι μετάφραση του “What makes Studio Ghibli so magically immersive?”, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε στο dazeddigital.com. Είναι κάποιες σκέψεις για τις ταινίες του Studio Ghibli, που ίδρυσε ο Hayao Miyazaki.
